Tunezja #6 - Podziemne domy Berberów w Matmata скачать в хорошем качестве

Tunezja #6 - Podziemne domy Berberów w Matmata

#Tunezja #Matmata #Berberowie Mam dziś dla Was podchwytliwe pytanie: jak myślicie – gdzie mieszkają ludzie? Odpowiecie, że w domach, i będzie to odpowiedź prawidłowa. Jednak domy te mogą być bardzo różne; czasem zupełnie nie przypominają tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni. Owszem – mogą to być osiedla domków jednorodzinnych, blokowiska, czy samotne wiejskie gospodarstwa; ale to u nas, w naszym kręgu kulturowym. Natomiast w wielu miejscach świata odpowiedź na to pytanie może być nieco bardziej zaskakująca. Przykładowo w Tunezji, w historycznym regionie Matmata ludzie mieszkają… pod ziemią! I o tym właśnie będzie dzisiejsza opowieść. To w jakich warunkach mieszkają ludzie, jak wyglądają ich domostwa oraz z czego zostały skonstruowane zależy od wielu czynników: najważniejsze z nich to dominujący klimat (strefa klimatyczna), dostępność lokalnych materiałów budowlanych oraz uwarunkowania kulturowo-historyczne. Inaczej wyglądają więc domy budowane na terenach zalewowych (domy na palach), inaczej na terenach starożytnej Mezopotamii (tania i łatwo dostępna cegła mułowa), a jeszcze inaczej w dżungli (domy na drzewach). Jeżeli zaś dany region był w swojej historii szczególnie narażony na militarne najazdy – wtedy jego mieszkańcy przenosili się wraz ze swoimi domostwami na szczyty ufortyfikowanych wzgórz. A co zrobić, gdy podczas długich dni panują ekstremalnie wysokie temperatury? Gdy największym zagrożeniem dla ludzi są nie barbarzyńscy sąsiedzi, lecz trwające miesiącami upały? Co zrobić, gdy wokół nas rozciąga się nie dająca żadnego schronienia kamienista pustynia? Wtedy doskonałym rozwiązaniem w poszukiwaniu miejsca na dom są podziemia. I takie właśnie rozwiązanie wybrali mieszkańcy tunezyjskiego regionu Matmata; od tysięcy lat swoje domy budowali pod ziemią. Matmata leży w środkowej części kraju, tuż przy granicy z mistyczną Saharą. Życie w tym surowym i nieurodzajnym miejscu od zawsze wymagało ciągłych wyrzeczeń i przystosowania się. Jest tu mało pól nadających się pod uprawy, mało łąk na których można wypasać zwierzęta hodowlane, i wiecznie mało wody. Za to zabójczego słońca zawsze jest dużo, a okoliczne wzgórza zaś są za niskie, by dać upragniony cień. I dlatego w poszukiwaniu idealnego miejsca dla swoich domostw zamieszkujący te tereny Berberowie zaczęli kopać w dół. Koncepcji podziemnych domów sprzyjał teren – miękka, dająca się łatwo ciąć skała osadowa. Wystarczył kawałek zahartowanego w ogniu patyka, lub odpowiednio ukształtowany twardy kamień, by móc ryć wielometrowe tunele. Pogranicze Sahary – które kiedyś było dnem morza – jest dziś suche; więc na przeszkodzie nie stały ani wody gruntowe, ani sypki i niestabilny piach. W Polsce podziemnego domu nie wykopiecie – ale w Matmacie stało się to jak najbardziej możliwe. Typowy berberyjski dom składa się z głębokiej na 6-8 metrów dziury w ziemi o średnicy kilkunastu metrów, oraz z wykutych w pionowych ścianach tej „studni” pomieszczeń – zarówno mieszkalnych jak i gospodarczych. Pokoje znajdują się zwykle na dwóch poziomach, a dostęp do tych położonych wyżej możliwy jest za sprawą charakterystycznych schodków i sieci korytarzy. Do takiego domostwa nie wchodzi się jednak od góry (jak było to w przypadku starożytnej Mezopotamii), lecz przez schodzący łagodnie w dół długi korytarz wejściowy znajdujący się zazwyczaj kilkadziesiąt metrów poza domem. Takie domy były nie tylko wielopokoleniowe, ale służyły jednocześnie kilku wspólnie je zamieszkującym spowinowaconym rodzinom. Gdy rodzina rozrastała się – kiedy dorastający synowie zakładali własne rodziny i sprowadzali do domu żony – nic nie stało na przeszkodzie, żeby rozbudować gospodarstwo. Kopano wtedy obok drugą „studnię” i łączono ją z główną siedzibą kolejnych podziemnym chodnikiem. Do dziś można zobaczyć takie połączone siedziby klanowe – składające się z kilku okrągłych sąsiadujących ze sobą dziedzińców i kilkudziesięciu obszernych pomieszczeń. Dalszy ciąg na blogu: https://40latidopiachu.pl/2023/05/27/...