Episode04 តម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទធ្នឹង ក្នុងតំបន់បេតិកភណ្ឌកោះកេរ скачать в хорошем качестве

Episode04 តម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទធ្នឹង ក្នុងតំបន់បេតិកភណ្ឌកោះកេរ

*ប្រធានបទ៖ ការសិក្សាអំពីតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទធ្នឹង ក្នុងតំបន់បេតិកភណ្ឌកោះកេរ* ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាគឺជាមាតុភូមិដែលមានអារ្យធម៌ថ្កុំថ្កើងរុងរឿងតាមរយៈកេរដំណែលប្រាសាទបុរាណរាប់ពាន់ដែលបុព្វបុរសខ្មែរបានបន្សល់ទុក។ ក្នុងចំណោមរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ តំបន់កោះកេរដែលជារាជធានីនៃ "ចក្រភពទីពីរ" ក្នុងសតវត្សទី១០ បានបង្ហាញនូវអច្ឆរិយភាពនៃសំណង់ប្លែកៗជាច្រើន។ ជាក់ស្តែង ប្រាសាទធ្នឹងដែលជាបូជនីយដ្ឋានថ្មភក់ដ៏រឹងមាំមួយ បានក្លាយជាវត្ថុបំណងនៃការសិក្សាដ៏មានតម្លៃ ទាំងផ្នែកជំនឿសាសនា និងវិស្វកម្មសំណង់។ តើប្រាសាទធ្នឹងមានលក្ខណៈពិសេសដូចម្តេចខ្លះ ក្នុងរចនាបថកោះកេរ? ជាបឋម បើពិនិត្យលើទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រាសាទធ្នឹងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ វាត្រូវបានកកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ (៩២១-៩៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ) ដែលជាសម័យកាលនៃការផ្លាស់ប្តូររាជធានីពីអង្គរមកកាន់ឆោកគគ៌្យរ ឬកោះកេរ។ ទោះបីតំបន់នេះស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបដាច់ឆ្ងាយពីដងទន្លេធំៗ ប៉ុន្តែប្រាសាទនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាងមានយុទ្ធសាស្ត្រជុំវិញ "រហាល" ឬបារាយណ៍បុរាណ ដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទឹក និងពង្រឹងអំណាចសាសនាលើទឹកដីថ្មី។ បន្ទាប់ពីបានជ្រាបនូវទីតាំងភូមិសាស្ត្រហើយនោះ យើងគួរពិចារណាលើផ្នែកនិមិត្តរូប និងជំនឿវិញម្តង។ ប្រាសាទធ្នឹងត្រូវបានសាងសង់ឡើងជាទម្រង់ប៉មទោលដែលឧទ្ទិសថ្វាយដល់ព្រះសិវៈ។ ក្នុងទស្សនវិជ្ជាព្រហ្មញ្ញសាសនា ប៉មតែមួយនេះតំណាងឱ្យកំពូលភ្នំព្រះសុមេរុដែលជាអ័ក្សកណ្តាលនៃចក្រវាល។ ការតម្កល់ព្រះសិវលិង្គលើទម្រយោនីនៅខាងក្នុងតួប្រាសាទ គឺជាការប្រសិទ្ធពរជ័យនៃថាមពលបង្កើតលោក និងបង្ហាញពីឋានានុក្រមនៃប្រាសាទរណប ដែលជួយលើកកម្ពស់បារមីនៃរាជធានីកោះកេរទាំងមូល។ លើសពីនេះទៅទៀត បើនិយាយពីលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្ម ពាក្យថា "ធ្នឹង" ហាក់ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីភាពរឹងមាំនៃសំណង់។ បុព្វបុរសខ្មែរបានប្រើប្រាស់ថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមខ្នាតយក្សមកសាងសង់ ដែលជាលក្ខណៈសម្គាល់ដ៏លេចធ្លោនៃរចនាបថកោះកេរ។ ការប្រើដុំថ្មភក់ធំៗធ្វើជាស៊ុមទ្វារ និងជញ្ជាំង មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីភាពអង់អាចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្ហាញពីកម្រិតកំពូលនៃវិស្វកម្មខ្មែរ ដែលអាចបញ្ជូន និងរៀបចំថ្មមហិមាឱ្យក្លាយជាបូជនីយដ្ឋានដ៏វិចិត្របាន។ សរុបសេចក្តីមក ប្រាសាទធ្នឹងមិនគ្រាន់តែជាសំណង់ថ្មបាក់បែកនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសក្ខីកម្មនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បៈ និងជំនឿដ៏មហិមារបស់ដូនតាខ្មែរនាពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១០។ ការបញ្ចូលប្រាសាទនេះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក គឺជាសេចក្តីសម្រេចដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងការថែរក្សាតម្លៃអរូបិយ និងរូបិយនៃអារ្យធម៌ខ្មែរ។ ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរ យើងគ្រប់រូបគួរមានមោទនភាព និងចូលរួមថែរក្សាកេរដំណែលដ៏មានតម្លៃនេះឱ្យបានគង់វង្ស ដើម្បីជាពន្លឺនៃការសិក្សាសម្រាប់មនុស្សជាតិគ្រប់ជំនាន់តទៅ។ --- *ឯកសារយោង (References)* *អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ (NAPV)៖* ឯកសារទិន្នន័យស្រាវជ្រាវអំពីក្រុមប្រាសាទកោះកេរ និងរចនាសម្ព័ន្ធប្លែកៗនៃរាជធានីឆោកគគ៌្យរ។ *អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO)៖* "Koh Ker: Archaeological Site of Ancient Lingapura or Chok Gargyar", បញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក (២០២៣)។ *Philippe Stern (1954)៖* "Les monuments du style de Koh Ker", សិក្សាអំពីសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនាសតវត្សទី១០។ *Parmentier, Henri (1939)៖* "L'art khmer classique: Angkor Vat", ឯកសារពិពណ៌នាអំពីបច្ចេកទេសកសាងប្រាសាទប៉មទោល និងការប្រើប្រាស់ថ្មភក់នៅកោះកេរ។ *George Cœdès (1968)៖* "The Indianized States of Southeast Asia", សម្រាប់ការសិក្សាអំពីប្រវត្តិរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤។ ---