Χαλανδρίτσα Αχαΐας . Η Γη της Ελιάς. Ελαιοτριβείο «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ». скачать в хорошем качестве

Χαλανδρίτσα Αχαΐας . Η Γη της Ελιάς. Ελαιοτριβείο «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ».

Η Χαλανδρίτσα είναι ημιορεινή κωμόπολη του Νομού Αχαΐας, η οποία απέχει περίπου 20 χιλιόμετρα από την πόλη της Πάτρας. Είναι η έδρα του Δήμου Ερυμάνθου, ενώ στο παρελθόν είχε αποτελέσει έδρα του πρώην Δήμου Φαρρών (1835-1912 / 1997-2010) καθώς και άλλοτε ανεξάρτητη Κοινότητα (1912-1997). Σύμφωνα με την Απογραφή του 2011 έχει μόνιμο πληθυσμό 913 κατοίκους, ενώ συνολικά η ομώνυμη Τοπική Κοινότητα, η οποία συμπεριλαμβάνει και τους οικισμούς Μαστοραίικα-Σταμαίικα και Κυδωνιές, αριθμεί 1.047 κατοίκους. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές για την ονομασία της Χαλανδρίτσας. Σύμφωνα με τον Πουκεβίλ, η ονομασία προέρχεται από τις λέξεις «Χαλασμένη Τριταία» εννοώντας το άσχημο κλίμα. Ο Τριανταφύλλου αναφέρει ότι προέρχεται είτε από την κωμόπολη που υπήρχε σε κοντινή τοποθεσία με την ονομασία Χαλαμπρέζα και εγκαταλείφτηκε στις αρχές του 19ου αιώνα περίπου, είτε από τη βυζαντινή λέξη «Χάλανδρα». Αναφέρεται με πολλά ονόματα, όπως Καλαμπρέζα, Χαλαντρίτζα και Χαλαουρίτζα. Ο Θωμόπουλος αναφέρει ότι ονομάστηκε έτσι επειδή επί Βυζαντινής Αυτοκρατορίας εδώ σκότωσαν τον περίφημο ληστή Ανδρίτσο, από τον θάνατο του οποίου (Χάλασμα του Ανδρίτσου) ονομάστηκε Χαλανδρίτσα. Η περιοχή της Χαλανδρίτσας κατοικείται από την παλαιολιθική εποχή. Στη θέση Σταυρός, μέσα στη Χαλανδρίτσα, το 1985 κατά τις εκσκαφές για την ανέγερση κέντρου υγείας βρέθηκαν λείψανα προϊστορικού οικισμού της εποχής του Χαλκού. Οι οικίες βρίσκονται περιμετρικά του λόφου και στο κέντρο πιστεύεται ότι υπήρχε κάποιο δημόσιο κτίριο ή ναός. Επίσης, σε μικρή απόσταση, στη θέση Άγιος Βασίλειος έγιναν ανασκαφές και βρέθηκε μυκηναϊκό νεκροταφείο θαλαμοτών τάφων, που πιστεύεται ότι ήταν το νεκροταφείο του οικισμού. Η ονομασία του οικισμού, μας είναι άγνωστη καθώς δεν βρέθηκαν επιγραφές αλλά κεραμικά και λίθινα εργαλεία, που χρονολογούνται στον 11ο π.Χ. αιώνα. Οι οικίες έχουν θεμέλια, που θα μπορούσαν να συγκρατήσουν και δεύτερο πάτωμα, ενώ σε τέσσερις από αυτές κάτω από το δάπεδο τους βρέθηκαν παιδικές ταφές. Όλα τα ευρήματα φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάτρας, που εκθέτει αρχαιολογικά ευρήματα που ανακαλύφθηκαν στην ευρύτερη περιοχή της Αχαΐας. Λατινοκρατία Κατά την Ενετοκρατία ήταν αρχικά τμήμα της Βαρωνίας της Πάτρας, από την οποία αποσπάστηκε νωρίς, ανεξαρτητοποιήθηκε και ιδρύθηκε η Βαρωνία της Χαλανδρίτσας, η οποία διοικήθηκε από την οικογένεια Τρεμουίγ και μετά από την οικογένεια Ζαχαρία[5]. Πρώτος βαρώνος ήταν ο Ωδεβέρτος ντε Τρεμουίγ. Από τα φέουδα της Χαλανδρίτσας πιο γνωστά ήταν της Άρλας και της Μιτόπολης. Η δύναμη και η αίγλη της Βαρωνείας της Χαλανδρίτσας φθάνει στο υψηλότερο σημείο της ιστορίας επί της οικογένειας Ζαχαρία από το 1324 και αργότερα. Η δυναμικότητα των Ζαχαρία διαπιστώνεται από το ότι η Αικατερίνη Βαλουά, ηγεμονίδα της Αχαΐας, κατόρθωσε δια του επιτρόπου της Gandino Romano da Scalea να επιτύχει την αναγνώριση της Χαλανδρίτσας ως ηγέτιδας του Πριγκιπάτου της Αχαΐας από όλες τις άλλες βαρωνείες. Στη γαλλική παραλλαγή του Χρονικού του Μορέως αναφέρεται ως «Calandrice». Στη Χαλανδρίτσα, σε άγνωστη ημερομηνία, όταν οι Φράγκοι κατέλαβαν την Αχαΐα το 1205 κατασκεύασαν ένα μικρό φρούριο (πύργο), ερείπια του οποίου σώζονται ακόμα και σήμερα. Ο ιστορικός Στέφανος Θωμόπουλος λέει ότι στο κέντρο της Χαλανδρίτσας σώζεται ερειπωμένος πύργος, προφανώς του Τρεμουίγ, τον οποίο ο G. Buchon ονομάζει "Κάστρον" και απέναντι διατηρούνται ερείπια στάβλων τα οποία αποκαλούνται "Ερείπια". Το φρούριο αναφέρεται σε όλους του καταλόγους των κάστρων της Αχαΐας που συντάσσοταν κατά καιρούς από τους Ενετούς και Τούρκους κατακτητές· τέτοιοι κατάλογοι που αναφέρουν το κάστρο είναι του 1364, 1471 κ.ά. Το κάστρο χρησιμοποιούνταν αρχικά σαν κατοικία του εκάστοτε Φράγκου βαρώνου. Το 1315 καταλήφθηκε από τον Φίλιππο τον Αραγωνικό και το 1429 πολιορκήθηκε από τον Θωμά Παλαιολόγο. Τουρκοκρατία Κατά την Τουρκοκρατία είχε την ίδια τύχη με την υπόλοιπη Αχαΐα και μετά τα Ορλωφικά, σύμφωνα με τον Γάλλο περιηγητή Γκουφιέ, είχε ερημώσει. Το 1770 αναφέρεται ότι η περιοχή ανήκε σε Οθωμανό τσιφλικά από τη Ναύπακτο[5]. Τότε ο Πουκεβίλ έγραψε σε απόσπασμά του ότι η Χαλανδρίτσα κάποτε ήταν επισκοπή, που εξαρτιόταν από την Πάτρα, είχε 60 εκκλησίες και πληθυσμό 5.000 κατοίκους. Στις 26 Φεβρουαρίου 1822 η Χαλανδρίτσα πολιορκήθηκε και λεηλατήθηκε από 2.000 Τούρκους. Σύγχρονη εποχή Στο κίνημα του 1923 μετακινήθηκε από την Πάτρα στη Χαλανδρίτσα το 12ο Σύνταγμα Πεζικού, το οποίο βομβαρδίστηκε από το θωρηκτό "Λήμνος"[5]. Τον Ιούλιο του 1943 ο Ιταλικός Στρατός Κατοχής πυρπόλησε τη Χαλανδρίτσα, σαν αντίποινα μετά από μάχη που είχαν με αντάρτες του ΕΛΑΣ. Κατά τον Ελληνικό Εμφύλιο η Χαλανδρίτσα ήταν στα χέρια των κυβερνητικών δυνάμεων μέχρι τις 5 Ιουλίου 1948, όταν δέχτηκε την οργανωμένη επίθεση του Δημοκρατικού Στρατού. Η κωμόπολη μετά από ιδιαίτερα φονική μάχη καταλήφθηκε από τους αντάρτες για να ανακαταληφθεί από τις κυβερνητικές δυνάμεις και μετά από έξι ημέρες να ξαναπεράσει στην κατοχή των ανταρτών μέχρι και το τέλος του εμφυλίου.