Ғалым, жазушы, әдебиеттанушы - Рымғали Нұрғалидың туғанына 80 жыл скачать в хорошем качестве

Ғалым, жазушы, әдебиеттанушы - Рымғали Нұрғалидың туғанына 80 жыл

Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали – көрнекті әдебиеттанушы, ғалым, жазушы, Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері, филология ғылымының докторы, профессор. Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері, филология ғылымының докторы, профессор. Рымғали Нұрғалиұлы 1940 жылғы 1 маусымда Шығыс Қазақстан облысы, Семей өңіріндегі Абыралы ауданының Қайнар ауылында дүниеге келген. 1963 жылы қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті филология факультетінің журналистика бөлімін тәмәмдаған Рымғали Нұрғали 1966 жылы осы университеттің аспирантурасында оқып, кандидаттығын қорғаса, 1972 жылы докторлықты да қорғайды. Еңбек жолын 1962 жылы «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газетінен бастап, кейін Қазақстан Жазушылар одағында қызмет істейді. Одан соң Қазақ мемлекеттік университетінің доценті, профессоры, филология факультетінің деканы болады. 1986-1996 жылдарда Қазақ совет энциклопедиясының бас редакциясына басшылық етеді. Өмірінің соңғы күндеріне дейін Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің қазақ әдебиеті кафедра меңгерушісі болып қызмет істеген. Р.Нұрғали қазақ театры мен драматургиясының тарихын зерттеген сыншы-ғалым ретінде ұлттық театр өнеріндегі драма табиғатын түйсінуге талпыныс жасады. Ол 1969 жылы жарық көрген «Талант тағдыры» атты еңбегінде қазақтың тұңғыш кәсіби режиссері Жұмат Шанин жөнінде алғаш рет зерттеу жүргізіп, тың деректер жинаған. Р.Нұрғали қазақ, орыс тілдерінде «Қазақ драматургиясы» (1974), «Өнер алды – қызыл тіл» (1974), «Өнердің эстетикалық нысанасы» (1979), «Поэтика драмы» (1985), «Телағыс» (1986), «Арқау» (2 томдық, 1991), «Айғақ», «Сырлы сөз» (2000), т.т. ұлт әдебиетіндегі әдіс, жанр, стиль, поэтика мәселелерін, дәстүр мен жалғастық диалектикасы, драматургия жанрларын көркемдік-теориялық тұрғыдан танып-талдаған көптеген зерттеу еңбектерін жазды. Сондай-ақ оның қаламынан «Дән», «Полигон әңгімелері» атты новеллалар жинағы, «Атшабыс ертең», «Жартастағы қарағай», «Оқ» секілді повестер туды. Қаламгер аударма өнерінде де өзіндік өрнек жасап, өнімді еңбектің үлгі-өнегесін көрсетті. Олардың қатарында П.Брагиннің «17 жайлы хикая», Л.Толстойдың «Әзәзіл» повестері мен Н.Погодиннің «Салтанат жыры», А.Кешоновтың «Соңғы шақырым» драмалары бар. Оған қоса, бірнеше көркем фильмдерді қазақ тілінде сөйлеткен. Р.Нұрғали алаш ардақтылары Әлихан Бөкейханов, Міржақып Дулатов, Мағжан Жұмабаев, Жүсіпбек Аймауытовтар туралы тың деректер тауып, қазақ қоғамына жоғалтқан жауһарларын қайта жолықтырған. Ол қазақ әдебиеті классиктерінің шығармашылығы туралы іргелі монографиялық еңбектер жазып, қазақ театры мен драматургиясының тарихы туралы тереңінен толғаған. Жазушы ғылыми-педагогикалық қызметін әдеби шығармашылықпен қатар алып жүріп, роман, көркем әңгімелер мен повестер жазды. Әлем және орыс әдебиеті классиктерінің бірқатар еңбектерін қазақ тіліне аударды, өз еңбектері мен көркем шығармалары да біраз елдердің тілдеріне тәржімаланды. Ғалым республикадағы энциклопедия ісін дамытуға айрықша үлес қосты. Мемлекет алдындағы еңбегі үшін ол бірқатар мемлекеттік марапатқа ие болды. 1988 жылы әдебиеттану саласындағы трилогиясы үшін Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанса, тәуелсіздік жылдары Елбасы Жарлығымен «Парасат» орденімен марапатталды, «Қазақстанның ғылым мен техникаға еңбек сіңірген қайраткері» атағын иеленді. Шығыс Қазақстан: танымал есімдер - http://imena.pushkinlibrary.kz/kz/ush... #ШҚО #Пушкинкітапханасы #pushkinlibrary #ОқуЗалы #МерейтойИесі #РымғалиНұрғали