Stanisław Marusarz - Ucieczka z Montelupich, dokument TVP Historia, 1998. скачать в хорошем качестве

Stanisław Marusarz - Ucieczka z Montelupich, dokument TVP Historia, 1998.

  / nowosadeccypatrioci   Stanisław Marusarz, jeden z najwybitniejszych polskich sportowców, wielokrotny mistrz i reprezentant Polski w skokach narciarskich, biegu zjazdowym i kombinacji alpejskiej. Uczestniczył w czterech olimpiadach, w 1938 roku zdobył srebrny medal w konkurencji skoków na mistrzostwach świata w Lahti. Niespełna rok później zaczął wykorzystywać swoje sportowe umiejętności w zupełnie nowy sposób. Po wkroczeniu Niemców do Zakopanego miejscowa komórka Związku Walki Zbrojnej zaproponowała mu współpracę. ZWZ organizował przerzuty młodych mężczyzn do powstającego we Francji Wojska Polskiego. Jeden z głównych szlaków prowadził przez Tatry i Słowację na Węgry. Przeprowadzaniem ochotników przez góry zajmowali się doświadczeni tatrzańscy przewodnicy, tacy jak Józef Krzeptowski ps. "Józek", Bronisław Czech, Jan Byrcyn, Stanisław z Lasa,oraz szeroka grupa przedwojennych sportowców KS KPW Sandecji Nowy Sącz min. Roman Stramka ps." Romek", Jan Freisler ps. "Ksawery", Rudolf Lenc ps. "Rudek", Klemens Konstanty Gucwa ps. "Góral", Leopold Kwiatkowski ps. "Tomek", Zbigniew Ryś ps. "Zbyszek", Tadeusz Sokołowski ps. "Ogór", Zbigniew Lohse ps. "Łupieński", bracia Kazimierz i Władysław Świerczkowie, Franciszek Krzyżak ps. Frantol" oraz wielu innych. Dołączyli do nich Stanisław Marusarz i jego siostra, Helena Marusarzówna, również znakomita narciarka, siedmiokrotna mistrzyni Polski w konkurencjach alpejskich. Oboje przeprowadzali grupy liczące za każdym razem po kilkunastu mężczyzn przez Tatry i Słowację. Było to zadanie bardzo niebezpieczne - Słowacja sprzyjała bowiem Niemcom, a jej prezydent, Józef Tiso, wprowadził w 1939 roku reżim faszystowski. Dopiero po przekroczeniu granicy z Węgrami Polacy mogli odetchnąć z ulgą. Na Węgrzech działał Ośrodek Pomocy Polakom, w któym zorganizowano punkt przerzutowy dla ochotników chcących wstąpić do tworzącego się na Zachodzie polskiego wojska. Doskonała znajomość górskich szlaków i sportowe umiejętności sprawiły, że Stanisław Marusarz i jego siostra przez długi czas byli nieuchwytni. Stanisława aresztowano w kwietniu 1940 na Słowacji i osadzono w Preszowie. Tam w okrutny sposób przesłuchiwało go gestapo. Schytano również jego siostrę, która w 1941 roku została rozstrzelana w lasach pod Tarnowem.Stanisława przewieziono do Nowego Sącza, a następnie do Krakowa, do więzienia przy Montelupich. Mimo tortur Marusarz milczał, nie chciał zdradzić swych kolegów. Gestapo zmieniło wobec niego taktykę - zaproponowano mu lukratywną współpracę. Gdy odmówił, znowu poddano go torturom. Następnie Marusarz wraz z 133 innymi więźniami został skazany na karę śmierci za działalność przeciw III Rzeszy. Nie zamierzał jednak czekać bezczynnie na egzekucję. Opracował plan ucieczki z Montelupich. Wraz z grupą zdecydowanych na wszystko współwięźniów 30 kwietnia wyskoczył przez okno na więzienny dziedziniec. Czy udało mu się dotrzeć do Zakopanego, do swoich? Barwna opowieść o niezwykłym człowieku i jego zuchwałej ucieczce, o odwadze, determinacji i poświęceniu.