Κύθνος, Δρυοπίδα (;): Μπάλος (οργ.), τσαμπούνα Κ. Αλαφούζος 2003. скачать в хорошем качестве

Κύθνος, Δρυοπίδα (;): Μπάλος (οργ.), τσαμπούνα Κ. Αλαφούζος 2003.

Από την έκδοση "Στο γέμισμα του φεγγαριού - Τραγούδια και σκοποί από την Κύθνο", Μελωδικό Καράβι, Ιούνιος 2003 (βιβλίο + 2 cd), με παλιές και σύγχρονες ηχογραφήσεις από την Κύθνο, κυρίως από τη Δρυοπίδα. Παίζει τσαμπούνα ο Κώστας Αλαφούζος, και τον συνοδεύουν ο Σταμάτης Γκρίελας στο λαούτο και ο Χαρίλαος Πιτσάκης στο τουμπάκι. Η Κύθνος έχει δύο κύρια χωριά, τη Χώρα και τη Δρυοπίδα, καθένα με τη δική του διακριτή πολιτισμική φυσιογνωμία. Μια χαρακτηριστική διαφορά που εντοπίζεται στη μουσική είναι ότι στη Δρυοπίδα η τσαμπούνα παιζόταν από αρκετά παλιά με συνοδεία λαούτου, κάτι που δε συνέβαινε σε κανένα άλλο νησί (εκτός από την Κάρπαθο με τα λυροτσάμπουνα - μόνο τα πρόσφατα χρόνια με την αναβίωση έχει γενικευθεί αυτός ο συνδυασμός σε πολλά νησιά), ενώ στη Χώρα με τουμπάκι όπως σ' όλες τις Κυκλάδες. Επίσης η τοπική ονομασία «κάιντα» για την τσαμπούνα, κι αυτή μοναδική, φαίνεται πως προέρχεται μόνο από τη Δρυοπίδα. Σήμερα η τσαμπούνα στην Κύθνο συνήθως συνοδεύεται κι από τα δύο όργανα μαζί. Εδώ βλέπουμε ότι αυτό είχε αρχίσει να γίνεται ήδη το 2003, όταν η αναβίωση βρισκόταν σε σπερματικό στάδιο (είχε προηγηθεί το 2002 η πρώτη Παγκυκλαδική Συνάντηση Λαϊκών Πνευστών στην Τζια, με συμμετοχές και από την Κύθνο - σήμερα, πάνω από είκοσι χρόνια μετά, οι Συναντήσεις συνεχίζονται κι έχουν αλλάξει ριζικά το πανελλήνιο τοπίο της τσαμπούνας). Ο Κώστας Αλαφούζος αρχίζει τον μπάλο με το τραγουδιστό θέμα στο οποίο συνήθως λένε δίστιχα όπως «Καλέ μπαρμπα-Γιωργάκη...» και «Σαν θέλεις ν' αρματώσεις...» ή το παίζουν, όπως εδώ, και οργανικά. Ο σκοπός αυτός είναι το πιο αναγνωρίσιμο τμήμα του θερμιώτικου μπάλου της κάιντας, αλλά όχι το πιο κεντρικό του, αφού μπορεί και να παραλείπεται, ενώ, όταν παίζεται, συνήθως έρχεται αργότερα, ως ένα από τα σημεία κορύφωσης της μελωδικής διαδρομής. Μετά από αυτό το θέμα, και χωρίς να παίξει το δεύτερο θέμα του σκοπού, ο Αλαφούζος συνεχίζει με μοτίβα μέχρι το τέλος. Τα μοτίβα (σύντομα μελωδικά τμήματα χωρίς μουσική αυτοτέλεια) που μπορούν να παιχτούν στον θερμιώτικο μπάλο της τσαμπούνας είναι ένα μεγάλο πλήθος, κάποια κοινά σε όλους τους τσαμπουνιέρηδες, κάποια πάλι όχι. Ιδιαίτερο γνώρισμά τους είναι η συχνή εναλλαγή ανάμεσα στις τονικές του Ντο και του Λα (συχνή ούτως ή άλλως στο ρεπερτόριο της Κύθνου). Κάθε φορά ο τσαμπουνιέρης επιλέγει κάποια από αυτά και τα παρατάσσει σε μια σειρά που δεν είναι ούτε αυστηρά προαποφασισμένη αλλά ούτε και εντελώς ελεύθερη. Έτσι, κάθε εκτέλεση είναι μοναδική, συμπεριλαμβανομένων ακόμη και διαφορετικών εκτελέσεων από τον ίδιο τσαμπουνιέρη. Παρ' όλα αυτά, σε κάθε εκτέλεση αναγνωρίζεται ότι πρόκειται πάντα για μια απόδοση της ίδιας βασικής σύνθεσης. Ο σκοπός του «μπαρμπα-Γιωργάκη» τα τελευταία χρόνια έχει γίνει γνωστός εκτός Κύθνου, έχει παρερμηνευθεί ως ξεχωριστό τραγούδι, και τον ακούμε συχνά να παίζεται αυτοτελώς, αποκομμένος από τη σύνθεση όπου ανήκει, με αποτέλεσμα φυσικά να μην είναι πια μπάλος (ανεξάρτητα από το ότι μπορεί κάλλιστα να χορευτεί σε μπάλο).