Hesiodos Theogonia ve İşler Güçler скачать в хорошем качестве

Hesiodos Theogonia ve İşler Güçler

Hesiodos – Tanrıların ve İnsanlığın Düzeni Üzerine, MURat uluAT Homeros’tan sonra antik Yunan dünyasının en büyük ozanı sayılan Hesiodos, insanın emeğini, adaleti ve tanrılarla olan ilişkisini felsefi bir bütünlük içinde anlatan ilk düşünür-şairdir. Hesiodos’un iki büyük eseri vardır: Theogonia (Tanrıların Doğuşu) ve İşler ve Günler (Erga kai Hemerai). Birincisi tanrıların soylarını ve evrenin doğuşunu, ikincisi ise insan yaşamının kurallarını ve ahlaki düzenini konu alır. Theogonia: Evrenin ve Tanrıların Doğuşu Theogonia, Batı düşüncesinin ilk kozmojini (evrenin yaratılışı) anlatısıdır. Başlangıçta yalnızca Khaos (boşluk) vardı. Ondan Gaia (Toprak Ana), Eros (Birleştirici Sevgi) ve ardından yıldızlı gök Uranos doğdu. Gaia, Uranos’la birleşerek Titanları, Kyklopları ve Yüzkollu Devleri (Hekatonkheirler) doğurdu. Fakat Uranos çocuklarını Toprak’ın bağrına hapsetti. Ana Toprak, oğlu Kronos’u babasına karşı kışkırttı; Kronos tırpanla Uranos’un erkeklik uzvunu kesip denize attı. Bu köpüklerden güzellik tanrıçası Aphrodite doğdu. Kronos babasının yerine geçince, aynı kaderden korkarak çocuklarını doğar doğmaz yuttu. Karısı Rhea, en küçük oğlu Zeus’u sakladı ve Kronos’a onun yerine taş yedirdi. Zeus büyüyünce babasını alt etti, Titanlara karşı on yıl süren Titanomakhia adlı büyük bir savaş açtı. Kykloplar’ın ve Yüzkollu Devlerin yardımıyla Titanları yendi, Tartaros’a hapsetti ve Olympos’un egemenliğini kurdu. Böylece evrenin düzeni Zeus’un yasalarıyla şekillendi. Bu anlatı yalnızca bir tanrılar soy kütüğü değil, aynı zamanda güç, adalet ve iktidar kavgasının metafiziğidir. Her kuşak, bir öncekinin zulmünü devirmekle görevlidir. Tanrısal düzen, çatışmadan doğar. Bu anlayışın kökleri, yalnızca Yunan hayal gücünde değil, Anadolu ve Mezopotamya mitlerinde de bulunur. Doğulu Kaynaklar ve Anadolu Etkisi Azra Erhat’ın incelemelerine göre, Hesiodos’un Theogonia’sı, Yunanistan’dan çok Anadolu ve Önasya efsanelerinin etkisiyle biçimlenmiştir. Hititlerin Kumarbi Destanı, Kronos’un Uranos’u devirmesiyle neredeyse birebir örtüşür: Kumarbi, gök tanrısı Anu’nun erkekliğini yutarak hava tanrısı Teşub’u doğurur. Aynı biçimde, Ullikummi Destanı, Titanomakhia’daki dev savaşını andırır; Kumarbi’nin taştan yarattığı dev, tanrılara başkaldırır. Babil’in Enuma Eliş destanında ise Marduk’un Tiamat’ı yenerek evreni düzenlemesi, Zeus’un Titanları yenmesiyle aynıdır. Bu benzerlikler, Yunan mitolojisinin yalnızca deniz ötesi bir yaratı değil, Anadolu’nun ve Mezopotamya’nın zengin mitolojik mirasının bir ürünü olduğunu kanıtlar. İşler ve Günler: İnsanlık, Emek ve Adalet Hesiodos’un ikinci büyük eseri İşler ve Günler, ozanın kardeşi Perses’le yaşadığı miras kavgası üzerine yazılmıştır. Perses rüşvetle yargıçları kandırmış, Hesiodos haksızlığa uğramıştır. Bu kişisel olay, evrensel bir felsefeye dönüşür: adalet (Dike), tanrısal düzenin temelidir. Dike, Zeus’un kızıdır ve insanların yaptıklarını babasına şikâyet eder. Zeus, insanları gözetlesin diye otuz bin ölümsüz gönderir; böylece hiçbir haksızlık gizli kalmaz. Hesiodos, dünyadaki kötülüğün kaynağını Prometheus ve Pandora efsanesiyle açıklar. Prometheus tanrılardan ateşi çalıp insanlara verince, Zeus öfkeye kapılır ve intikam olarak Pandora’yı yaratır. Pandora’nın açtığı kutudan tüm dertler, hastalıklar ve acılar çıkar; yalnızca “Umut” içeride kalır. Eserde insanlığın tarihsel süreci beş çağla anlatılır: Altın, Gümüş, Tunç, Kahramanlar ve Demir Çağ. İlk çağlarda insanlar tanrılarla birlikte yaşar, kötülük bilmezler. Ancak her yeni kuşakla birlikte yozlaşma artar. Hesiodos, kendi dönemini “Demir Çağı” olarak niteler; insanların birbirine güvenmediği, haksızlığın hüküm sürdüğü bir dönem. Yine de tek kurtuluş yolu çalışmak, ölçülü olmak ve doğru yaşamaktır. “Çalışmak ayıp değil, çalışmamaktır ayıptır.” Eserin son bölümleri, tarım ve doğa döngüsü üzerine pratik bilgiler içerir: ekim ve hasat zamanları, rüzgârların yönleri, uğurlu günler… Bu yönüyle İşler ve Günler, yalnızca bir ahlak kitabı değil, erken bir yaşam kılavuzudur. Sonuç: İnsan, Tanrılar ve Adaletin Yasası Hesiodos’un şiirinde evren tanrılar tarafından değil, ahlak yasasıyla yönetilir. Zeus’un adaleti, insanın emeği ve doğanın düzeni birbirine bağlıdır. Theogonia tanrılar düzenini, İşler ve Günler insan düzenini anlatır. Birincisi güç savaşının, ikincisi çalışmanın ve doğruluğun destanıdır. Bu yüzden Hesiodos, Batı düşüncesinin ilk ahlak filozofu sayılır. Homeros insan kahramanını yüceltirken, Hesiodos çalışkan insanı kutsar. Tanrıların doğduğu yer kadar, insanın alın teriyle kurduğu düzeni de ölümsüzleştirir.