280 Yıllık Kan Gölünün Kaçırılan Fırsatı: Nadir Şah'ın Caferî Mezhep Teklifi скачать в хорошем качестве

280 Yıllık Kan Gölünün Kaçırılan Fırsatı: Nadir Şah'ın Caferî Mezhep Teklifi

Geleneksel Osmanlı ve Safevi tarih yazımı, Nadir Şah Afşar’ı ya “kanlı Türkmen fatih” ya da “Şiiliği yozlaştıran sapkın” diye yaftalar. Bu, hem İstanbul’un halifelik tekeli hem de modern milliyetçi anlatıların ortak çarpıtmasıdır. Oysa 1736 Mugan Kurultayı’ndan 1746 Kerden Antlaşması’na uzanan süreç, İslam tarihinin en radikal ve en gerçekçi mezhepler-üstü birlik devrimidir. Nadir Şah, Safevi Şiiliğinin devlet ideolojisi haline getirildiği bir çağda, “aynı kıbleye dönen Müslümanlar neden birbirini boğazlasın?” sorusunu ilk kez devlet politikası haline getiren Türkmen hükümdarıydı. Bu analizim, konvansiyonel tarihe meydan okuyor: Nadir Şah’ın Caferî mezhebini Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli ile eşit beşinci meşru mezhep ilan etme teklifi, teolojik bir reform değil; ümmeti dış düşmanlara karşı (Rusya, İngiltere, Afgan isyanları) birleştirecek siyasi-askeri bir devrimdi. Osmanlı uleması ve sarayı bu teklifi reddederken “fitne çıkar, sahih mezhep değildir” dedi. Gerçek sebep ise halifelik korkusu ve taht ayrıcalıklarını koruma içgüdüsüydü. Kabul edilseydi, "Vehhabilik’ten İran-İrak savaşlarına, bugünkü mezhepçi vekâlet çatışmalarına kadar 280 yıllık kan gölü büyük ölçüde önlenebilir miydi?" sorularına cevap vermeye çalışmaktadır.