20 YANVAR FACİƏSİ HAQDA DÜNYANI XƏBƏRDAR EDƏN DƏNİZÇİLƏRİN QƏHRƏMANLIĞI скачать в хорошем качестве

20 YANVAR FACİƏSİ HAQDA DÜNYANI XƏBƏRDAR EDƏN DƏNİZÇİLƏRİN QƏHRƏMANLIĞI

102 iri və onlarla xırda gəmi, Bakı buxtasına gedən yolun qarşısını kəsib 1990-cı il yanvarın 20-də Sovet hərbi gəmilərinin hərəkətinə yol verməmək üçün 102 iri və onlarla xırda gəmi, Bakı buxtasına gedən yolun qarşısını kəsdi. Bütün xəbərdarlıqlara və hədələrə baxmayaraq geri çəkilmədilər. O zaman blokadada olan, xarici ölkələrlə əlaqəsi kəsilən və heç bir yerdən kömək ala bilməyən gəmi kapitanları, özləri hərəkətə keçdilər. Onlar “Dəniz vağzalı”na gələrək “Sabit Orucov “adlı gəmidə ştab yaradaraq, 7 nəfər kapitanla birlikdə Kapitanlar Şurasını seçir. Onlar yekdilliklə SOS siqnalı vermək qərarına gəlir. Mətin Azərbaycan, rus və ingilis dillərində yayımlanır. Bunun sayəsində bütün dünyaya Bakıda baş verən qanlı hadisə ilə bağlı məlumat yayılır. Həmin gün bütün dənizçilər düşmənə qarşı birləşdilər. Kapitanlar tabeliklərində olan irili-xırdalı gəmiləri Bakı buxtasına yönəltdilər. Gəmi kapitanları 20 yanvar günü baş verənləri sanki qorxulu bir yuxuya bənzədirlər. Çətin vəziyyətə düşsələr də, ümüdlərini kəsməyərək, hər tərəfə məlumat ötürüblər. Faiq Balabəyli, kapitanın böyük köməkçisi: “Xarici dövlətlərin mətbuatları ancaq SSSR-i teleqraf agentliyinin verdiyi məlumatları yayırdı. Amma Azərbaycandan gedən dolğun məlumatlar, həmin dənizçilərin, həmin xarici gəmilərin qəbul edib yaydığı xəbərlərə istinad edərək, Bakı faciəsini olduğu kimi dünya ictimaiyyətinə çatdıra bildilər. Ondan sonra da qırğın dayandı. O SOS siqnallarına qədər şəhərdə qırğın gedirdi, atışmalar var idi”. Dənizçilərin dilində “ölü dəqiqə” deyilən termin var. Hər saatdan bir 3 dəqiqə dünya dənizçiləri yeni məlumat alırlar. Yanvarın 20-si səhər saat 11.30-dan 21-ə keçən gecəyədək 4 dəfə təkrar olunan SOS siqnalının ilk mətninin əks sədasını dənizçilər bir saatdan sonra Kalininqraddan, Qara dənizdən, Baltik dənizindən verilən radioqramlardan aldılar. Eyni zamanda dənizçilər etiraz olaraq hər yarım saatdan bir həyəcan siqnalı da verirdi. Rövşən Dəmirov, gəmi kapitanı: “Təsəvvür edin ki, yüzlərlə gəmi eyni vaxta siqnal verir. Tanklarda olan hətta rus əsgərləri özlərini çox pis hiss edirdilər. Bizim tüfəngimiz yox idi, topumuz yox idi. Amma siqnalın çox böyük təsiri olmuşdu, onların özlərini yığışdırmasında. Onlar bir gecədə qırdıqlarını davam etdirə bilməmişdilər. Bir gecədə yüzlərlə insan məhv edilmişdi”. Verilən SOS siqnalı sayəsində dünyanın 50-dən çox ölkəsinin dənizçiləri onların harayına səs verdilər. Bütün radioqramlarda öz həmrəyliklərini və bu faciənin bütün dünyaya çatdırılmasına kömək edəcəklərini bildirdilər. Bu, dünya dənizçilərinin öz həmrəyliklərini bu cür nümayiş etdirdiyi ilk hadisə kimi tarixə düşüb. Kapitanlar Şurasının üzvləri vəziyyətin çətinliyini nəzərə alaraq, bir neçə maddədən ibarət olan tələbnamə hazırlamışdılar. Sənəd Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi Mixail Qorbaçova, sürətləri Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət heyətinin sədri Elmira Qafarovaya və SSRİ Ali Sovetinin deputatı Qurban Abbasova göndərilib. 1990-ci il yanvarın 20-si gecəsi Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Ali Məclisinin prezidiumunun razılığı olmadan, Sovet ordusunun rəhbərliyi Azərbaycana zorla ordu yeridib. Bu zaman minlərlə sülhsevər insanın qanı tökülüb. Günahsız qan tökülməsinin qarşısını almaq üçün gəmi heyətləri tələb edirlər: 1. Ordu Bakıdan 21.01.1990-cı ildən etibarən 24 saat ərzində çıxarılsın. 2. Bu gün etiraz əlaməti olaraq, Bakı buxtasında olan gəmilərdən biri yandırılacaq. 3. Əgər sahildən və yaxud dənizdən güc tətbiq edilərsə, estakadaya bərkidilmiş gəmilər, tankerlər, həmçinin sahildəki neft bazaları dərhal yandırılacaq. 4. Əgər gəmilər hərəkətə gətirilərsə, biz onların qarşısını öz meyitlərimiz hesabına alacağıq. İmza: Gəmi reydində dayanan heyət Həmin günlərdə dənizçilərlə ordu arasında vəziyyət çox gərgin olub. Dənizçilərə olan təzyiq və hədələr durmadan artıb. Sovet İttifaqı müdafiə nazirinin müavini admiral Sidorovun və digər yüksək çinli rəhbərlərin buxtanın dərhal boşaldılması tələbinə dənizçilər birmənalı olaraq “yox” deyiblər.