KUD „Tomislav” z Doni Andrijevci - bećarac скачать в хорошем качестве

KUD „Tomislav” z Doni Andrijevci - bećarac

nagranie: koncert "Za slońcem" / festiwal Wszystkie Mazurki Świata / Warszawa / 2024 Bećarac, wokalno-instrumentalna przyśpiewka z terenów Slawonii, Baranji i Srijemu Tradycyjna melodia wykonywana przy wtórze instrumentów to jeden z fundamentów, na których wiele ludów buduje i przechowuje swoją tożsamość kulturową, ale wokalno-instrumentalna przyśpiewka zwana bećarac jest jednak zjawiskiem wyjątkowym w skali światowej. Żarty i kpiny, wyznania miłości i aluzje erotyczne wyśpiewywane w formie metafor i alegorii to główne cechy pieśni cieszącej się ogromną popularnością w regionach Slawonii, Baranji i Srijemu (znanego też pod nazwą Syrmia). Tematyka zależy oczywiście od chwili, miejsca, publiczności oraz wykonawców, którzy, by zyskać uznanie, muszą nie tylko opanować tradycyjny repertuar, lecz także umiejętnie wplatać elementy własne, zazwyczaj humorystyczne lub te tyczące się spraw bieżących. Z pozoru łatwe zadanie wymaga nie lada mistrzostwa, bo podstawową formą jest dziesięciozgłoskowy rymujący się dwuwiersz, który trzeba ułożyć na miejscu i zaśpiewać według tej samej melodii złożonej z dwudziestu czterech taktów, i to bez przerw, jeden po drugim. Bećarac rozpoczyna główny śpiewak intonując pierwszy wers, powtarzany następnie przez pozostałych muzyków, i w ten sam sposób wykonuje się wers drugi, będący zwykle antytezą pierwszego. Dobrego wykonawcę (i jego Chorwaci nazywają bećarac) muszą wyróżniać doskonałe umiejętności wokalne, w cenie jest jednak przede wszystkim bystrość i szybkość reakcji. Zespół śpiewaków i ich wokalno-instrumentalne popisy to obowiązkowy punkt programu zarówno słynnych, wielkich slawońskich wesel, jak i bardziej kameralnych uroczystości czy imprez folklorystycznych, ale bez względu na okazję, gdy wybrzmiewa bećarac nie czas na złość czy dąsy. Bo nawet jeśli śpiewak „zagnie parol” na kogoś ze zgromadzonych, trzeba powtarzać sobie w duchu: „To w końcu bećarac, więc wszystko zostaje w rodzinie!”. Bo chociaż słowa przyśpiewki, jako otwartej formy, bywają dwuznaczne, to jej celem nie jest obrażanie czy wyśmiewanie i pewnie dlatego bećarac przechował się jako obowiązkowe tło muzyczne wielu ważnych wydarzeń w życiu mieszkańców północnej Chorwacji, zaś humor i prowokacyjność sprawiają, że nawet teraz nie musimy się obawiać o losy tej tradycji, popularnej również wśród kultywującej ją młodzieży. --- KUD „Tomislav” z Doni Andrijevci działa od 1939 r. Jest jednym z najsłynniejszych zespołów amatorskich ze Slawonii (wschodnia Chorwacja), regionu znanego z tamburic (regionalnych instrumentów strunowych), bećaraca (lokalnej odmiany przyśpiewki), żyznych gleb i winnic. Członkowie KUD (Kulturno-Umjetničko Društvo) „Tomislav” w ramach swej działalności prowadzą męski i żeński zespół śpiewaczy, zespół instrumentalny i dziecięcy. Każda z grup kontynuuje tradycje wokalne i instrumentalne Slawonii w żywej, oryginalnej formie. Od 1999 roku KUD „Tomislav” organizuje festiwal „Oj, samice, drvo javorovo, ‘ko te svir’o nikad ne bolov’o”, który przyciąga miłośników śpiewu i tradycji z całej Chorwacji. Zespół przede wszystkim pielęgnuje tradycyjne pieśni i przyśpiewki ze swojej miejscowości – Donji Andrijevci oraz tutejsze ludowe pieśni religijne. Aż trzy počimalje (kobiety, które zaczynają pieśń) zespołu KUD „Tomislav” – Marija Gačić, Ana Radman, Matea Vinarić – zostały uznane za najlepsze počimalje w regionie. Zarówno stroje, w których występują, jak i ich pieśni, są integralną częścią żywej kultury Slawonii: regionalne stroje są tu stale w użytku, pieśni wciąż rozbrzmiewają, a szczególny sposób ich wykonania i specyficzna emisja głosu, przekazywana jest z pokolenia na pokolenie aż do dziś. --- Podczas koncertu „Za Słońcem” usłyszeliśmy muzykę pochodzącą z różnych okresów historycznych i z różnych regionów Chorwacji, m. in. Slawonii i z Północnej Dalmacji. Nie zabrakło wokalnych form wpisanych na Listę UNESCO (ojkanie, bećarac), starszych historycznie pieśni, śpiewanych w nietemperowanej skali, a także nowszych, wykonywanych chętnie przez młodych ludzi. Czyli możliwie szeroki przekrój, w towarzystwie orkiestry tamburicowej i gajd. kuratorka koncertu: Joanna Skowrońska