Beyni̇ni̇zi̇ Ele Geçi̇ren Si̇hi̇rli̇ Sözcükler | Zihin Bükücüler | Manipülasyon | Algı скачать в хорошем качестве

Beyni̇ni̇zi̇ Ele Geçi̇ren Si̇hi̇rli̇ Sözcükler | Zihin Bükücüler | Manipülasyon | Algı

Manipülasyon teknikleri, algı yönetimi, aklı yönlendiren sihirli sözcükler, ters psikoloji teknikleri ve kişisel gelişim, bulunabilirlik hatası, psikolojik deney, rasyonel ve irrasyonel davranışlar ile ilgili bir hikayemiz var. Kimilerine göre, sihirbazlar yaptığı gösterilerde anlamsız “hokus pokus tontus” gibi sözcükler kullanarak, gösteriyi zaten şaşkınlıkla izleyen seyircinin aklını ve dikkatini bu şekilde daha da karıştırarak numarasını el çabukluğuyla tamamlar. Kimilerine göre, bu sözcüklerden bazılarının derin anlamları vardır. Mesela, ‘abrakadabra’ kelimesinin kökeni antik döneme kadar gitmektedir. Rivayetlere göre, ‘abrakadabra’ sözcüğü, Aramice’de "Söylediğim gibi yaratacağım!" anlamına gelirmiş. M.S. 2. yüzyılda Roma İmparatoru Caracalla'nın doktoru olan Serenus Sammonicus tarafından yazılan De Medicina Praecepta adlı şiirde bu sözcüğün geçtiği görülmüş. Bu sözcük, üçgen şeklinde yazılarak muska gibi yapılıp rahatsızlığı olan imparatorun boynuna takılmış. Eski dönemlerdeki Musevilik inancında, üçgen biçiminde yazılıp muska gibi taşınırsa tılsım olarak birçok hastalık, ateş, humma gibi rahatsızlıklardan koruyacağı düşüncesi yaygınmış. Diğerleri için de efsanevi anlatımlar var. Günümüzde ise en fazla sahne ilizyoncuları tarafından kullanılıyor. Sihirbazlık ile ilgili hikayelerde, masallarda ve çizgi romanlarda sihirli değnek kullanılırken hep bazı kelimeler söylenir. Ondan sonra o sihirli çubuk hedefe doğru yöneltilir. Yada bir kapının açılması için bazı kelimeler sırasıyla söylenir. Sırası çok önemlidir. Sırayı şaşırırsanız kapı açılmaz. Ali Baba ve Kırk Haramiler ile ilgili yapılan bir filmde sihirli sözcükleri unutan bir karakter ‘açıl susam açıl’ yerine ‘açıl ya mısır açıl’ demiş ama kapı açılmamıştır. Ardından panik halinde ‘açıl ya pirinç açıl’ demesi de fayda etmemiş ve karakterimiz bütün bütün paniklemiş olarak film devam eder. Aslında o sihirli sopalar ve sözler hala varlar. Sadece içinde bulunduğumuz zamana göre farklı kalıplarda ifade ediliyor. Aristoteles, insanı rasyonel bir varlık olarak tanımlasa da çoğu insan manipülatif sözlerle büyülenip diğer insanlar tarafından kölelere dönüştürülüyor. Belki modern sihirbazlar ‘abrakadabra’ demiyorlar ama onlar da başka kelimeler kullanarak sizin zihin dünyanızın kıvrımlarında dolaşıp size tesir ediyorlar. İnsanlık varolduğu sürece de bu sihirli kelimeler kullanılmaya devam edecek. Size psikologların yaptığı meşhur bir deneyden bahsetmek istiyorum. Bu deneyle ilgili bilgileri, yazarı Stuart Sutherland olan İrrasyonel isimli kitapta buldum. Bu arada bu kitabı okudum ve çok beğendim. Şimdi tekrar okuyorum. Sizlere de tavsiye ederim. Yazar, akla ilk gelen düşünceye göre muhakeme etmeye dair bir hatadan bahsediyor. Bu hataya “bulunabilirlik hatası” (availability error) deniyor. Bu hatanın tüm akıl yürütme biçimlerimizi etkilediğini ve diğer irrasyonel davranışların çoğunun da aslında bulunabilirlik hatasından kaynaklandığını belirtiyor. Yapılan deneye göre, deneklerin önce bir sözcük listesini öğrenmeleri gerekmiştir. Tüm deneklere verilen sözcükler aynıdır. Yalnız, bir gruba verilen sözcükler arasında dört tane övücü sözcük bulunmaktadır –“cesur”, “özgüven sahibi”, “bağımsız” ve “kararlı”. Diğer grubun listesine de aşağılayıcı dört sözcük eklenmiştir –“umursamaz”, “kibirli”, “soğuk” ve “dik başlı”. Sözcükleri öğrendikten sonra tüm denekler, pek çok tehlikeli hobisi bulunan, yeteneklerinin değerini bilen, birkaç arkadaşı olan ve bir kez karar aldı mı fikrini zor değiştiren bir genç adamla ilgili kısa bir öykü okumuşlardır. Sonra deneklerden adamı değerlendirmeleri istenmiştir. Öncesinde sunulan sözcük listesinin öyküdeki adamla bir ilgisi olmadığı açıkça belirtilmiş olsa da, olumlu sıfatları öğrenen deneklerin adama dair kanaatleri olumsuz sıfatları öğrenen deneklerden daha iyi olmuştur. Sözcükler, öyküyü okudukları sırada deneklerin akıllarındaydı yani bulunabilirlerdi; bu nedenle de öyküyü yorumlama şekillerini etkiledi. Bu deneydeki öğrenilmiş sözcükler gibi konuyla tamamen alakasız öğeler yorumlarımızı böylesine etkiliyorsa, “bulunabilir” yani bir yönüyle sihirli olan sözcük dizilerinin kararlarımızı ne boyutta etkileyebileceğini siz düşünün. İlizyonla ilgili bir film olan, yönetmenliğini Christopher Nolan’ın yaptığı Prestij filminin bir sahnesinde şöyle denir:’Hilenin sırrını arıyorsunuz, ama bulamazsınız. Çünkü dikkatli bakmıyorsunuz. Siz sırrı bilmek değil, kandırılmak istiyorsunuz.’ Evet adeta kandırılmak istercesine duymak istediklerimizi duyuyoruz. Sözcüklerin gücünü keşfeden manipülatörler, ilizyonistler ve sihirbazlar bize duymak istediğimiz tatlı kelimeleri söyleyerek zihin kalemizin kapılarını ardına kadar açıp içeride düşüncelerimize tesir ediyorlar... Kaynaklar https://en.wikipedia.org/wiki/Magic_word https://en.wikipedia.org/wiki/Abracad... https://en.wikipedia.org/wiki/Hocus_p...) https://en.wikipedia.org/wiki/Open_Se...)