Erzincan Tarihinin Yitik Değerleri-5 | Tek Katlı Kurma Evler | Erzincan Kültür Portalı | скачать в хорошем качестве

Erzincan Tarihinin Yitik Değerleri-5 | Tek Katlı Kurma Evler | Erzincan Kültür Portalı |

ERZİNCAN TARİHİNİN YİTİK DEĞERLERİ "TEK KATLI KURMA EVLER" Bu çalışmada; Erzincan kent belleği ve halkın yaşantısı açısından ayrı bir değer taşıyan, özgün bir yapı modeli olarak karşımıza çıkan Tek Katlı Kurma Evler incelenmektedir. Özellikle 1992 Erzincan Depreminden sonra ODTÜ ve İTÜ’den uzman mühendisler şehre gelip araştırma yapmıştırlar. Araştırma sonrası tespit tutanaklarına göre en çok hasar alan yapıların iki kattan fazla bir yüksekliğe sahip olan betonarme binaların olduğu tespit edilmiştir. Kurma Evler’de ise herhangi bir yıkımın olmaması, bu formdaki prefabrik yapıların önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Kurma Evler; 1939 Depremi sonrası, Erzincan halkının barınma sorununu çözmek amacıyla, devlet tarafından depreme dayanıklılığı ön planda tutularak yapılan özgün bir yapı modelidir. TBMM Tutanaklarında “Takma Ev” olarak isimlendirilmesiyle birlikte;  halk arasında genellikle “Kurma Ev” biçiminde söylenmektedir. 1949 yılında kurulumu tamamlanan kurma evler, Avusturya'dan ülkemizde üretilen tütün karşılığında tedarik edilmiştir. Eldeki imkanlarla ev yapmak yerine, Avusturya’dan Kurma Ev malzemesi getirilmesi ve yapılması fikri; inşâ süresini ve maliyetini düşürmesi nedeniyle, dönem koşullarında tercih sebebi olmuştur. Kurma Evler Erzincan kentinde Yeni Mahalle Karaağaç, İnönü, Atatürk, Gülabibey, Kızılay, Hocabey, Cumhuriyet olmak üzere toplam sekiz mahalle üzerinde binâ edilmiştir. Kurma Evlerin, oda sayısı dikkate alındığında iki odalı, üç odalı ve dört odalı olarak üç farklı tipte inşa edildiği görülmektedir. Avusturya’dan satın alınan kurma evlerin montajı için Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu görevlendirilmiştir. Arif Hikmet Bey, aynı zamanda cumhuriyet dönemi ilk mimarlarındandır. Kurma Evlerin tüm sayısı 652 adet olup, bunlardan 69 adedi iki odalı, 268 adedi üç odalı ve 315 adedi ise dört odalıdır. Avusturyadan alınan evlere ek olarak aynı dönemde benzer özellikler gösteren 70 adet evde İsveç'ten alınmıştır. Kurma  Evler tek katlı olmakla birlikte, her evin altında bodrum katlarıda  bulunmaktadır. İki odalılar 40 metrekare, üç odalılar 50 metrekare, dört odalılar ise 80 metrekarelik olarak planlanmıştır. Evlerin temelleri ve bodrum duvarları betondan ve üst kısımları Avusturya’dan satın alınan panolardan meydana gelmektedir. Döşemeleri ahşap, tavanları sıva, çatı örtüsü de kiremitten yapılmıştır. Binayı oluşturan prefabrik yapılar, büyük geçme ahşap parçalar halinde modüler bir biçimlenme özelliği göstermiştir. Konutların ahşaptan karkas dış cephe kaplama yüzeyleri; duvar karkasını oluşturan kirişleri sağlamlaştırmak amacıyla diyagonal biçimde, rendesiz, 2 cm kalınlıkta kesilmiş tahtalar ile kaplanmıştır. Dış cephe kaplama tahtaları üzerine ise; rüberoit veya kumlu muşambalar çivi veya rondelalar yoluyla sabitlenmiştir. Düz, ince, kafes şeklinde örülmüş demir tellerin birbirini kestiği yerlerde ise “Staubsciegel” olarak isimlendirilen tavla zarı büyüklüğünde tuğladan yapılmış, seramik parçalar bulunmaktadır. Staubsciegel üzerine ise sıva yapılmıştır. Kurma Evler; Erzincan'nın ilk imar düzenlemesi olan 1941 Asım Kömürcüoğlu ızgara planlı imar planı ve bahçeli kent modeli kapsamında inşaa edimiştir. Aynı zamanda kurma evlerin, sokak cephesine mümkün olduğunca yakın konumlandığı saptanmıştır. Adeta doğanın bir parçası olarak tasarlanan bu evlerin bahçelerinde, çeşit çeşit zerdali, kayısı, kiraz tamas gibi meyve ağaçlarıda eksik olmazdı. 75 yıl boyunca  Erzincan halkının güven içerisinde yaşamasına olanak sunan kurma evlerin; bahçelerinde, kare, altıgen, sekizgen olmak üzere çeşitli geometrik formlarda biçimlenen havuzlarda bulunmaktaydı. Kurma Evler, yapıldığı dönem koşullarında depreme dayınıklılık önceliğiyle oluşmuş,  halkın barınma sorununa çözüm getiren, Cumhuriyet döneminin sosyal devlet ilkesine işlerlik kazandıran önemli bir yapı taşı olmuşlardır. Özellikle şehrimiz kültür mozaiğinin yadsınamaz bir parçası olan bu evlerin önemli bir kısmı yıktırılarak yerlerine çok katlı apartman blokları inşâa edilmektedir. Özünde gerçek manada Erzincan sevgisi taşıyan hemşehrilerimizin kalbinde derin bir yara açan bu yıkımlara sebeb olanları, şüphesiz tarih hiç bir zaman affetmeyecektir. Erzincanda ki yapılaşma süreci incelendiğinde her geçen gün şehrimizin Soğuk Savaş dönemi Sovyetler Birliği şehirlerine benzediğine şahit olabilirsiniz. Halbuki 1939'dan 2000'li yılların ortalarına kadar Erzincan yeşillikler içinde bir yada iki katlı binaların çoğunlukta olduğu bir şehir değilmiydi? Her geçen gün Erzincanın yumuşak alüvyal zeminin üzerinde yükselen bu garp gurebası beton yığınları; gün gelecek bir verdim üç aldım diyen rantiyeci zihniyetin mezarı olacaktır. Bu yanlıştan en kısa zamandan dönülmesini temenni ederek, sözü siz değerli Erzincanlılara bırakıyorum. #erzincan #ebyü #ergandağı #erzi̇ncan #erzincan24 #erzincanbinaliyildirimuniversitesi #erzincanhaber #erzincanım #erzincanfotoğrafçısı