Dr. Seçkin Barış Gülmez Uluslararası İlişkiler Teorilerini Anlatıyor скачать в хорошем качестве

Dr. Seçkin Barış Gülmez Uluslararası İlişkiler Teorilerini Anlatıyor

Akademik Sohbetler (2. Bölüm) Konuk: Dr. Seçkin Barış Gülmez. Konu: Uluslararası ilişkiler teorileri ve diplomasi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesinden Dr. Seçkin Barış Gülmez uluslararası ilişkiler teorilerini, diplomasinin tarihsel gelişimiyle beraber diplomasinin 21.Yüzyıldaki karşılaştığı krizleri ve fırsatları değerlendirdi. "Bu bağlamda bir uluslararası ilişkiler öğrencisinin karşısına çıkacak ilk teori realizm ve neo-realizmdir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Milletler Cemiyeti gibi idealist yaklaşımların beklenen sonuca ulaşamadığı görüldü. 1929 Büyük Buhranının ardından Nazizm ve Faşizm gibi ekstrem ideolojilerin ortaya çıkması da idealizmin çöküşünü göstermekteydi. İngiliz tarihçi Edward Hallett Carr gibi isimler idealist yaklaşımları eleştirerek olaylara daha realist yaklaşılması gerektiğini söylüyorlar. Bu dönemde ikinci tartışma ise Naziler veya Dünya savaşı gibi problemlerin neden ortaya çıktığı oluyor. Buna verilen cevabı şu şekilde özetleyebiliriz: “Uluslararası sistemdeki sıkıntının sebebi anarşi. Bir dünya devleti yok ve bu sebeple diğer aktörlerin ne yapması gerektiğine kimse karar veremiyor. Uluslararası arenada bir yaptırım mekanizması yok ve bu yüzden kurallara uymayan bir devleti herhangi bir şeye zorlayamıyorsunuz.”. Hans Morgenthau ve John Herz gibi isimler realist akımın ilk yazarlarıdır. Bu yazarlar şunu savunuyor: “human nature is evil”. Yani insan doğası şeytanidir. Bu bağlamda klasik realistler sistemci değildirler, bireysel dinamiklerin ve devlet dinamiklerinin daha ön planda olduğunu söylerler. 1960’lardan itibaren Kenneth Waltz faktörü devreye giriyor. 1979’da yayınlanan ‘Birey, Devlet ve Savaş’ kitabında tamamen sistemik bir analize odaklanır. ,’İnsan doğası şeytanidir, bu yüzden de uluslararası sistemin doğası anarşiktir’ anlayışından yola çıkmak bilimsel bir yaklaşım olmadığı için 1970’li yıllarda ikinci uluslararası ilişkiler tartışması olan behavioralism vs interpretivism tartışması ortaya çıkar. Bu tartışmanın ardından ‘behavioralist school’ kazanan taraf oluyor ve insan doğası üzerinden bir temellendirme yapmak yerine sistemik bir temellendirme yapmanın daha doğru olduğu sonucuna varıyorlar. “Uluslararası ilişkilerin teorik yaklaşımı sistemiktir” argümanı da bu şekilde ortaya çıkıyor. Realizm’in içindeki diğer tartışma ise ‘offensive realism’ ve ‘defensive realism’ arasında gerçekleşir. Kenneth Waltz’ı defensive realizm’in; John Mearsheimer’ı ise offensive realizm’in öncüsü olarak görebiliriz. Kenneth Waltz şu argümanı savunur: “Anarşik sistemde devletlerin tek yapması gereken şey hayatta kalmaktır. Hayatta kalmak için de savunma harcamalarımızı artırmamız, dolayısıyla daha da güçlenmemiz gerekir. Ancak burada da güçlenmeyi belirli bir seviyede tutmak gerekiyor. Çok fazla güçlenirsen diğer devletler tarafından tehdit olarak algılanırsın. 11 Eylül saldırılarının da temel sebebi budur. Dünya tek kutuplu bir sisteme evrilince tüm problemlerin kaynağı ABD olarak görüldü.”. 1964 tarihli ‘Stability of Bipolar System’ isimli makalesinde iki kutuplu dünya sisteminin ne kadar stabil olduğunu anlatmaya çalışır. Dolayısıyla, tek kutuplu dünya sistemi ‘defansif realistler’ tarafından istenmeyen bir durumdur çünkü amaç hegemonya kurmak değil hayatta kalmaktır. Ancak ‘offensive realism’in öncülerinden olan John Mearsheimer’a göre küresel anlamda en güçlü devlet olamıyorsan bile bölgesel güç olmalısın. Bu bağlamda Mearsheimer ‘unipolar’ (tek kutuplu) bir sistemi savunur. Genel olarak bu tartışmalarda iç siyasetin kademeli olarak arka plana itildiğini ve bir noktadan sonra yok sayıldığını görüyoruz. Liberal teorisyenler ise 1973 Petrol Krizi ile beraber askeri gücün tek başına yeterli olmadığını keşfederler. Uluslararası ilişkiler okumasını sadece büyük güçler üzerinden yapmanın yanlış olduğunu, diğer aktörleri de hesaba katmak gerektiğini söylerler. ‘Yumuşak güç’ (soft power) kavramı bu görüş üzerine inşa edilir. Liberal teoride rejim tipi ve kamuoyu kavramları çok önemlidir. Joseph Nye liberal teorinin öncü isimlerinden biridir. 1980’li yıllardan itibaren ise eleştirel teoriler karşımıza çıkıyor. Robert Cox eleştirel teorinin önemli isimlerindendir. Realizm ve liberalizm gibi ana akım teorilerin sorun çözmeye meyilli (problem-solving) teoriler olduğunu söyler. Cox, bu ana akım teorilerin kendi kafalarında bir sistem inşa ettiklerini ve o sistemi devam ettirmeye çalıştıklarını ileri sürer. Cox’a göre ihtiyacımız olan şey eleştirel bir yaklaşımdır. Kendi inşa etmediği, hatta var olan şeyi sorgulayan bir teori olması gerektiğini savunur çünkü sosyal bilimlerde objektif bir realite olduğuna inanmaz." Daha fazlası için:   / pols302     / pols302     / pols302