كاك ئەحمەدی شێخ؛ سوڵتانی شار скачать в хорошем качестве

كاك ئەحمەدی شێخ؛ سوڵتانی شار

ژیاننامەی پیری ڕەببانی حاجی كاك ئه‌حمه‌دی شێخ 1793- 1889 ز زانای گه‌وره‌ و پیری ته‌ریقه‌ت حەزرەتی حاجی كاك ئه‌حمه‌دی شێخ، كە ناسراویشە بە كاك ئەحمەدی سلێمانی، كوڕی زانا و عاریفی ناودار شێخ مارفی نۆدێیه‌. لە بنەڕەتدا سەر بە ماڵباتی بەرزنجییەكانن لە نەوەی شێخ عیسای بەرزنجە، كە بنەماڵەكەیان پشكی شێریان بەركەوتووە لە بڵاوكردنەوەی زانست و دین و عیرفان و تەسەوف بە گشتی، تەریقەتی قادری بە تایبەت. ئه‌م زاته‌ مه‌زنه‌ له‌ ساڵی (1207ك-1793ز) له شاری‌ سلێمانی له‌ دایك بووه‌، لەو دەمەدا شێخ مارفی باوكی خاوەنی مەدرەسەیەكی مەزن بوو لە ناو مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی دا، كە چەندین ڕۆڵی دەبینی، هەم ئیمام و خەتیب، هەمیش لەگەڵ زانا گەورەكانی دیدا مودەڕیس بوو. جگە لەوەی سەرپەرشیاری كتێبخانە مەزنەكەی میرنیشینی بابانی پێ سپێردرا بوو و ئەمینداری كتێبخانەكە بوو، مورشیدی تەریقەتی قادریش بوو. بۆیە حاجی كاك ئەحمەدی شێخ لەو مەدرەسەدا له‌ خزمه‌تی باوكی و زانا گەورەكانی شارەكە دا، فێری زانستە شەرعییەكان، فیقھ، كەلام و عەقیدە، تەفسیر، فەرموودەناسی، بەلاغە و ئەدەبیات بوو. هەر لە منداڵییەوە شەیدای قورئان بوو، نە گەیشتبووە تەمەنی نەوجەوانی سی جزمەی قورئانی حیفز كرد. سەلیقەی شیعریی گەلێك جوان بوو، بە زمانی فارسی شیعری هەیە. جگە لەوەی هەر زارۆك بوو شێخ مارف لۆغەتنامەیەكی بۆ فێربوونی زمانی عەرەبی بە هۆنراوە بۆ هۆنییەوە، تاكو بە تەواوی بزانێت چۆن زمانی كوردی و زمانی عەرەبی بەكاربێنێت و لە زانستە ئیسلامییەكاندا كەڵكی لێوەرگرێت و فەرهەنگەكەی هەر بە ناوی ئەوەوە ناونا لۆغەتنامەی ئەحمەدییە و فەرمووی: در این رسالە بە كردی زبان كنم زبان عرب را بیان تاكە فرزندم احمد بی تعب شود دانای لغات عرب لــیهازا ناوم نا ئەحمــەدییە و الله ارجو اصلاح النية كاك ئەحمەدی شێخ و هەموو مناڵانی سلێمانی و ناوچەكە، ئەو كتێبەكیان وەك سەرچاوەی سەرەكی بۆ فێربوونی زمان دانا و تا ئێستاش لە حوجرەكاندا دەخوێنرێت، فەقێ و موستەعیدەكان دەیان گوت: ئەم كتێبەكە جگە لەوەی سەرچاوەیەكی بە كەڵكە، دانەرەكەی عارفی مەزنە بۆیە بەرەكەتی پێوەیە و هەر كەس ئەزبەری كات خودا نووری زانست دەخاتە دڵییەوە. كاك ئەحمەدی شێخ لە تەمەنی مناڵییەوە لەگەڵ وەرگرتنی زانستەكاندا، لەسەر دەستی شێخی مەزنی باوكی دا تەمەسووكی كرد و ئادابی ته‌ریقه‌ت و ڕه‌وشتی به‌رز و ئاكاری جوانی عارفان فێر بوو. هەر لە سەردەمی باوكییەوە دەستی بە ئیرشاد كرد، چونكە حەزرەتی شێخ مارف زانایەكی گۆشەگیر و زاهیدێكی دوورەپەرێز بوو، كاروباری دەروێشانی سپارد بە كاك ئەحمەدی شێخ. كاك ئەحمەدیش بەهۆی چلەكێشی و خەڵوەنشینی و زیكر و ویرد و ڕاهێنانی نەفسەوە، پلەكانی تەریقەتی بڕی تا گەیشتە پلەی كامڵی كامڵكەر. وەختێكیش حەزرەتی شێخ مارف وەفاتی كرد (1838- 1254ك) كاك ئەحمەدی شێخ بوویە جێگەداری مەدرەسەكەی شێخ مارف و هەموو ئەو پۆستە زانستیانەی پێدرا كە هی شێخی باوك بوو، وەك ئەمینداری كتێبخانە، ڕابەری تەریقەتی قادری، خەتیبی مزگەوت و سەرۆكی فەتوا و كاروباری زانستی، وەك چۆن مانگی چواردە ئەستیرەكان لە دەوری دەدرەوێشنەوە، وەها زاناكانی ناوچەكە، لە سەقز، بانە، مەهاباد، گەیلان، هەمەدان تا كەركوك و موسڵ و نەجەف و كۆیە و هەولێر و قەرەداغ لە دەوری كۆبوونەوە، مەدرەسەكەی بوویە مەكۆی زانست، ئەدەبیات، تەسەوف. كاك ئەحمەدی شێخ خزمەتی موسوڵمانانی دەكرد، ڕێنوێنی موریدانی دەكرد، پشتگیری مەلاكانی دەكرد و بە نامەی ئەو لە گوندەكان دەستبەكار دەبوون و دەیفەرموو دەبێت قەدری مەلا و پیاوانی ئاینی بگرن و خەڵكانیش خاتری قسەی ئەویان لابوو. بەهۆی مەقامی زوهد و مەقامی ئیحسانەوە پلەی لە تەسەوف دا بڵند و بڵندتر دەبوویەوە تا گەیشتە پلەی قووتبی زەمان و ناوی به‌ ته‌واوی ناوچه‌كانی كوردستاندا بڵاوبوویەوە و خه‌ڵكانێكی زۆر به‌هره‌مه‌ند بوون لێی، نەك هەر ئەوەندە ناوی بە ئیمپڕاتۆرییەتی عوسمانی دا بڵاوبووە و كتێبەكانی لە حیجاز، هیندستان، شام، تاران و تەورێز بڵاوبوونەوە و سوڵتانە یەك لە دوای یەكەكەكانی عوسمانی پێگەیان بە بڵند دەزانی و داوای دوعای خێریان دەكرد لە ئاستانەكەیدا و بە گەلێك ناو و نازناوی گەورەوە ناویان دێنا. دوای وەفاتی باوكی كاك ئەحمەد چوار ساڵ دەچێتە حیجاز و لەوێ لە خەڵوە و خەتمە دادەنیشێت و سەرقاڵی خزمەتی موسوڵمانان دەبێت، هەزاران ڕێبوار و غەریب و حاجی لە تەكییەكەیدا دەحەسێنەوە و ژمارەیەكی زۆریش خەڵكی ناوچەكانی دنیا لەسەر دەستی تەریقەت وەردەگرن، بە تایبەت حاجییانی پاكستان، هیندستان، ئەفغانستان و ئێران. كاتێكش گەڕایەوە لە هەر چوار دەوری ناوچەكەوە خەڵكان ڕوویان تێكرد و ساڵانە مزگەوت و حوجرەكەی بوویە جێگەی حاجییانی ناوچەكە و تا سەردانی ئەویان نەكردایە و بەیعەتیان وەرنەگرتایە، هیچ قافڵەیەك بەڕێنەدەكەوت بۆ حەج و لە كاتی گەڕانەوەشدا حاجییەكانی هەم باشوور و هەم ڕۆژهەڵات لە مزگەوتی گەورە بارگە و بنەیان دەخست و خزمەت دەكران ئەوجا دەگەڕانەوە وەتەنی خۆیان.