Milli Geyimlər Mədəniyyətimizdir! скачать в хорошем качестве

Milli Geyimlər Mədəniyyətimizdir!

Geyimlar hər bir xalqın tarixi ilə sıx bağlıdır. Xalqın maddi mədəniyyətini, özünə xus xüsusiyyətləri aks etdirir geyimlər. Adət-ənənələr, milli təfəkkür, xalq yaradıcılığı geyimlərin müxtəlifliyində, rəngarəngliyində, hətta naxışlarda, ayrı-ayrı detallarda üzə çıxır. Yüzilliklər ərzində formalaşan, milli dəyərlərə söykənərək uzun inkişaf prosesi keçən geyimlərimiz özünəməxsusluğu ilə seçilir. Bugün həmin geyimlər aktuallığını itirsə də, tariximizin, milliliyimizin təcəssümü olan dəyərli xəzinə kimi yaşadılır. Ən qədim insan geyimləri insanların ov zamanı oldə etdikləri heyvan dəriləri idi. Ibtidai insanlar ucu sivri daşlarla bu dəriləri üzüb geyim kimi istifadə edirdilər. Bu geyimlərin əyinlərinə ola bilməsi üçün heyvanların sümüklərini nazikləşdirərək dəriyə keçirib sap əvəzi istifadə edirdilər. Həmçinin gil və quş lələkləri də bəşər tarixinin ilkin geyimləridir. İnsanlar həşəratlardan qorunmaq məqsədilə öz bədənlərini gil və quş lələkləri ilə bəzəyirdilər. Sonradan ibtidai insan otdan parçalar hörməyə başlamış, beləliklə də, ilk parçalar meydana gəlmişdir. Sonrakı dövrlərdə Hindistanda istehsal olunan ilk kətan parça ilə dəbin tarixində çevriliş oldu. Qədim Misirdə geyim insanın cəmiyyətdəki mövqeyinin göstəricisi idi. Belə ki Qədim Misirdə qulları bel ətrafında bağlanmış parçadan, kəndliləri sadə, quldarları isə bəzəkli geyimlərindən və qızıl zinət əşyalarından tanımaq olardı. İlk olaraq ətəklər meydana gəlib. Ətəklərdən həm qadınlar, həm də kişilər istifadə edirdilər. Lakin kişilər əksər vaxtlarını at üzərində, qonşu torpaqları ələ keçirmək uğrunda mübarizədə və daim müharibədə keçirdiklərinə görə ətəklər onlar üçün əlverişli deyildi. Beləliklə də, ilk hərbi geyimlər kimi şalvarlar meydana gəldi. Orta əsrlərin sonrakı dövrlərinin estetik idealı səlibçilər idi. Yenidən ətəklər kişilər arasında populyarlıq qazandı. Elə səlib yürüşlərinin nəticəsində bir çox Şərq geyim üslubları, parçalar və bəzək əşyaları Qərbə yol tapdı. Azərbaycanda aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tunc dövrünün əvvələrinə aid tuncdan hazırranmış iynə və biz tapılmışdır. Bu tapıntılar sübut edir ki, Azərbaycanın qədim sakinləri özlərinə paltar tikməyi bacarırdılar. Azərbaycanda istehsal olunub geniş işlənən və başqa yerlərə ixrac olunan parçalar arasında zarbafta, xara, atlas, tovuz, məxmər, darayı, mahud, şal, tirma, midqal, bez va & göstərmək olar. Bu parçalardan bazilari xalq arasında "Hacı, mana bax". "gecə-gündüz", "genda dur", "alışdım yandım", "küça mona dar galir" va s. adlar altan da maşhur idi. Qadın paltarlari asas etibarilə ipak parça va maxmardan tikildiyi halda, kişi geyimləri əksər hallarda mahuddan va evda toxunan şal parçadan hazırlanırdı. 2 XVI XVII yüzilliklərdə Azərbaycan geyimləri zəngin inkişaf yolu keçmiş, milli geyim məktəbi yaradılmışdır. Geyimla şəxsin yaşını, peşəsini, hətta hansı təbəqəyə mansub olmasını bilmək olurdu. Geyimin forması onun yiyasinin aila vaziyyətini da əks etdirirdi. Subay qızların geyimləri evli qadınlardan farqlanirdi, cavan qızlar daha parlaq və qəşəng geyinərdilər. Bu dövrdə Azərbaycanda ənənəvi libas sayılan üst geyimi- aba çox yayılmışdı Qabaqkı dövr əbalarından fərqli olaraq, bunlar bədəndə kip oturur, qollar nisbatan dar olurdu. 3 Kişilər ayaqları dar, yuxarı getdikea enlanan şalvar geyinirdilor Şalvarların rəngi çox vaxt göy və ya tünd-sarı olurdu. Bu dövrdə qadınlar da dabana qədər uzanan şal verlar geyinirdilər. Kişilərdə olduğu kimi, qadınların da şalvarları ayaq tarafdon dar, yuxarısı enli olurdu. cox XVIII əsrdə qadın geyimləri - üst köynəyi, çəpkən, arxalıq, kürdü, küləcə, labbadə, eşmək va baharidan ibarət idi. 4 Qızlar və yaşlı qadınlar bəzək şeylarindon az istifado edirdilər, cavan gəlinlər isə daha gözəl və zəngin geyinirdilar. Kişi geyimləri isə köynək, arxalıq, çuxa və şalvardan ibarət olurdu. Qeyd etmək la zımdır ki, xalq geyimlərinin çox geniş yayılmış olan bu dəsti cüzi fərqlər nəzərə alım mazsa, bütün Azərbaycan ərazisi üçün səciyyəvi idi. Bir sözlə, geyimlər onu geyan şəx sin yaşımı, ailə və ictimai vəziyyətini də büruzə verirdi. Qadınların baş geyimləri rənginə, gözəlliyinə və rəngarəngliyinə görə seçilirdi Bura ipək kəlağayılar, çalmalar, naz-nazı, tasak, ləçək, örpək, çadra və s. daxil idi. 5 Kişilərin isə əsas baş geyimi qoyun xəzi və ya qaragüldən hazırlanan papaqlar idi. Azərbaycanlılarda papaq cəsarət, ləyaqət və şərəf rəmzi hesab olunurdu. Onu itirmək böyük rüsvayçılıq hesab edilirdi. 00:00 Milli geyimlər 00:48 Qədim insan geyimləri 01:44 Qədim Misirdə Geyim 02:49 Qədim Azərbaycan geyimləri 03:57 Geyimlər 16 - 17 -ci əsrdə 05:10 18 -ci əsrdə qadın geyimləri 05:58 Azərbaycanın baş geyimləri