BelgeFilm-Dildarê Helbestvan | بەڵگەفیلم- دڵداری شاعیر скачать в хорошем качестве

BelgeFilm-Dildarê Helbestvan | بەڵگەفیلم- دڵداری شاعیر

کەم کەسی کورد هەیە ئەی رەقیبی نەبیستبێت. ئەم سروودە بووەتە ناسنامەیەکی گەورە بۆ شاعیرێک کە نازناوی دڵداری بۆ خۆی هەڵبژاردووە و ئێستا هۆنراوەکەی بووەتە وێردی زمانی هەموو کوردێک لە هەرچوارپارچەی کوردستان. یوونس کوڕی مەلا رەئووف کوڕی مەلا مەحموود ئەفەندی کوڕی مەلا سەعدی خادیم ئەلسەجاد لە رۆژی 20ی شوباتی 1918 لە شاری کۆیە لەدایکبووە. پاش ماوەیەک باوکی کراوەتە فەرمانبەری سەرژمێریی رانیە و بە بنەماڵەوە چوونەتە ئەوێ. دوای ماوەیەک باوکی لەسەر فەرمانەکەی لابراوە و ناچار بە ماڵەوە گەڕاونەتەوە بۆ کۆیە و خوێندنی سەرەتایی لە کۆیە تەواو کردووە. لە ساڵی 1940دا لە شاری کەرکووک قۆناخی دواناوەندی تەواوکردووە و چووەتە بەغدا و یاسای خوێندووە. ساڵی 1945 بڕوانامەی زانکۆی یاسایی وەرگرتووە و بووەتە پارێزەر. دڵدار، یەکەمین ھۆنراوەی لە ساڵی 1935دا داناوە و لە ژمارە 2ی گۆڤاری رووناکیدا لە ساڵی 1935 بڵاوی کردووتەوە. لەوبارەوە دەڵێت: «لە 1935دا لە پۆلی یەکی ناوەندیدا بووم، کە دیوانی نالیم زۆر بەوردی خوێندەوە، ھەڵبەستە جوانەکانی نالی لەگەڵ ھەڵبەستە ئاگرینەکانی حاجی قادر لەسەر پێشەوایەتی وێژەیی لە مێشکمدا شەڕیان بوو. ئەو کێشەکێشە دەرگای ھونەری شیعری لێ کردمەوە، زۆر کەڵکەڵەی وام لە کەلەدا بوو، حەزم دەکرد لە بۆتەی ھەڵبەستەدا دایڕێژم. ئەوجا بەناو خەڵکیاندا بڵاویبکەمەوە و خۆم تاقی کردەوە». شیعرەکانی نالی، لە گۆڕەپانی دڵداریدا و حاجی قادری کۆیی، لە نەتەوایەتی و کۆمەڵایەتیدا کاریگەرییان لەسەری بووە. لەبارەی خولیای ھۆنراوە و چێژ لێ وەرگرتنی خۆیەوە دەڵێت: «ھێشتا لە قوتابخانەی سەرەتاییدا بووم، کە دیوانی حاجی قادری کۆییم لەبەر کردبوو، ھەمیشە بەوردی سەرنجم لە ھەڵبەستەکانی عەونی و راجی و عاسی و حسێنی و ھیرانی دەدا و لەبەریشم دەکردن، بەوانەش دابین نەبووم ھەڵبەستی ھەر کەسێکم دەست بکەوتایە دەمنووسییەوە و لەبەریشم دەکردن. بەتایبەتی ھەڵبەستی وەفایی، کوردی، فایەق بێکەس، پیرەمێردم زۆر لەبەرکردن و ھەر لەو ساڵەدا ھەستم بەوە دەکرد، کە چێژ لە ھەڵەبەست وەرگرم و زۆر گیرۆدەی بووم». دڵداری شاعیر لە ئێوارەی ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1948 لە ھەولێر بە نەخۆشیی دڵ کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی گواستراوەتەوە بۆ کۆیە و لەوێ لە گۆڕستانی کەکۆن بە خاک سپێردراوە کە دەکەوێتە پشت قشلەی کۆیە (قەڵای کۆیە). Kêm kurdan navê Ey Reqîbî nebihîstiye. Ev sirûd bûye nasnameyeke mezin ji bo helbestvanekî ku nasnavê Dildarî ji xwe re hilbijartiye û niha ev helbesta wî li ser zimanê her kurdekî li her çar parçeyên Kurdistanê ye. Yûnisê kurê Mela Reûf, kurê Mela Mehmûd Efendî, kurê Mela Seidî Xedim el-Secad, di roja 20ê sibata 1918an de li bajarê Koyeyê hatiye dinê. Piştî demekê bavê wî wek karmendê serjimartinê li Ranyayê hat tayînkirin û tevî malbata xwe koçî wir kir. Piştî demekê bavê wî li ser fermana wî ji kar hat dûrxistin û ew neçar man vegerin mala xwe li Koyeyê û wî xwendina xwe ya seretayî li Koyeyê qedand. Di sala 1940î de qonaxa paşnavendî li şarê Kerkûkê qedand û ji bo xwendina yasayê çû Bexdayê. Di sala 1945an de zanîngeha Hiqûqê qedand û bû parêzer. Dildar di sala 1935an de helbesta xwe ya yekem dinivîse û di heman salê de (1935), di hejmara duyemîn a kovara Rûnakîyê de çap dike. Dildar di vî warî de dibêje: "Di sala 1935an de dema ku ez di pola yekem a navendî de bûm, dema ku min dîwana Nalî pir bi baldarî xwend, helbestên xweş ên Nalî di hişê min de bi helbestên agirîn ên Hecî Qadir ên li ser pêşewatiya wêjeyî re şer dikirin. Vê gengeşeyê deriyê hunera helbestê li ber min vekir. Di serê min de ewqas kelecan hebûn ku min dixwest ez wan bi rêya helbestan binivîsim. Paşê ez ê di nav gel de belav bikim û xwe biceribînim." Helbestên Nalî, di meydana evîndariyê de û yên Hecî Qadirê Koyî, di hêla neteweyî û civakî de, bandor li ser Dildar kir. Dildar li ser meraqa helbestê û wergirtina xweşiyê ji helbestan wiha dibêje: "Ez hîna li dibistana seretayî bûm, gava ku min dîwana Hecî Qadirê Koyî ezber kiribû. Min hertim bala xwe bi hûrbînî dida helbestên Ewnî, Racî, Asî, Hisênî û Hîranî û min helbestên wan ezber jî dikirin. Ez bi vê tenê jî qayil nedibûm, loma helbestên her kesekî biketina destên min, min dinivîsîn û ezber jî dikirin. Min bi taybetî gelek helbestên Wefayî, Kurdî, Fayiq Bêkes û Pîremêrdî ezber kirin. Di heman salê de, min hest kir ku ez ji helbestê hez dikim û ez pir bi wê ve girêdayî bûm." Dildarê helbestvan di êvara roja 12ê mijdara sala 1948an de li Hewlêrê ji ber nexweşiya dil koça dawîn kir û termê wî birin Koyeyê û li wir li Goristana Kekonê ya li pişt Qişleya Koyeyê (Keleha Koyeyê) hat veşartin.