Հայր Ներսեհ։ Բուն բարեկենդան։ Սուրբ Պատարագ Սուրբ Գայանե եկեղեցում։ Hayr Nerseh. Bun barekendan. скачать в хорошем качестве

Հայր Ներսեհ։ Բուն բարեկենդան։ Սուրբ Պատարագ Սուրբ Գայանե եկեղեցում։ Hayr Nerseh. Bun barekendan.

Պատարագիչ՝ Տ. Ներսեհ վարդապետ Խալաթյան։ Բուն բարեկենդան ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ Նշանակում է բարի կենդանություն, բարեկեցություն, ուրախություն: Եկեղեցական աստվածպաշտության մեջ բարեկենդան է կոչվում յուրաքանչյուր շաբաթապահքին, ինչպես նաև Մեծ պահքին նախորդող օրը: Վերջինս կոչվում է Բուն բարեկենդան, իսկ մնացածն անվանում են իրենց հաջորդող պահքի անունով: Բացի Ծննդյան պահքի բարեկենդանից՝ բոլոր մյուսները համընկնում են կիրակի օրվան: Քրիստոնյայի համար «բարեկենդան» բառը ոչ թե կենցաղային, այլ հոգևոր իմաստ ունի՝ խորհրդանշելով այն ճշմարիտ բարի կյանքը և մեղքի մահով չվնասված հոգու կենդանի վիճակը, որի մեջ մարդը գտնվում էր դրախտում՝ նախքան մեղանչելը: Քրիստոնյայի նպատակն է վերստին ստանալ ադամական մեղքի պատճառով կորցրած այդ սկզբնական բարեկենդանությունը, որը շնորհվելու է համընդհանուր հարության օրը՝ ուղիղ հավատով և բարեպաշտությամբ ընթացողներին: Արդ, Եկեղեցու աստվածպաշտության ռիթմը, որը բնորոշվում է տոնական և պահոց օրերի հերթափոխով, բարեպաշտ հավատացյալի փրկության կենդանի ուղենիշն է. տոնական զվարթության մեջ քրիստոնյան կանխաճաշակում է շնորհառատ երկնային կյանքը, իսկ պահքի և ապաշխարության մեջ սգում է ու պատերազմում մեղքերի դեմ, որպեսզի ազատագրվելով մեղքի ծառայությունից՝ առավել լիահուն ապրի հաջորդող տոնի ուրախությունը: Տոնի և պահքի հերթափոխության այս իմաստի վերապրումին է ծառայում բարեկենդանը: Զվարթարար տոն լինելով հանդերձ՝ այն յուրահատուկ նախապատրաստություն է իրեն հաջորդող պահքի համար: Այդ օրը, հիշելով դրախտի ուրախալից կյանքի վայելչությունը և տոնական սեղանի շուրջ զվարճանալով, հավատացյալը միաժամանակ խորհրդածում է առաջիկա պահքի մասին և ուխտադրվում «ապաշխարության արժանի գործեր» կատարել [Մատթ. 3.8]: ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ Բուն բարեկենդանը մյուս բարեկենդաններից տարբերվում է ոչ միայն նրանով, որ նախորդում է Մեծ պահքի առավել տևական պահեցողության շրջանին, այլև՝ նրանով, որ իր աստվածպաշտական կարգով և խորհրդաբանությամբ ներառված է Մեծ պահքի խորհրդում: Թեև այս օրը ուտիք է, բայց նրանում դրախտային կյանքի վայելչության հետ մեկտեղ հիշատակվում է նաև հենց դրախտում օրինադրված պատվիրանը, որը պահքի նախօրինակն էր: Թեև պահքը և ուտիքն անհամատեղելի են, բայց այս ներհակությունը խոր աստվածաբանական իմաստ ունի. պահքն իբրև պատվիրան եթե կայանար դրախտում, պիտի առավելացներ նրա վայելչությունը, ուստի այն իր խորքում, իր նախաստեղծ բնությամբ չի առնչվում սգին ու տրտմությանը: Եվ եթե մենք այժմ պատրաստակամությամբ ու սիրով ենք ընդունում տևական պահքի հրահանգը, եթե մեր հնազանդությունը հոժար սրտով է, ապա այն թեև տրտմություն է մարմնի համար, բայց ուրախություն է հոգու համար: Բուն բարեկենդանին արդեն փակ է խորանի վարագույրը, և չի համբուրվում Ավետարանը. այս ծիսական խորհրդանիշները դրդում են այսօրվանից ավաղել նախամարդու անհնազանդության և դրախտից արտաքսվելու համար, սակայն Բուն բարեկենդանի հիմնական խորհուրդը շարունակում է մնալ դրախտային վայելչությունը, մարդու ստեղծման օրրանն ու ճշմարիտ հայրենիքը, որի կորուստն անդառնալի չէ շնորհիվ Քրիստոսի փրկագործության, Ում քառասնօրյա պահքի օրինակով այսօր քրիստոնյաներս, հիշելով, թե որտեղից ընկանք [տե՛ս Հայտ. 2.5], ուխտադրվում ենք, ի տարբերություն նախամարդու, հնազանդվել պատվիրանին և մտնել երկարատև պահքի ու ապաշխարության սխրանքի մեջ՝ որպես նորոգության ճանապարհի, որի ավարտը՝ սուրբ Զատիկը, նույն ինքը բարեկենդանն է՝ դրախտային երանությունը՝ լի առաքինություններով ու երկնային շնորհի լուսառատ վայելմամբ: Արդ, այսպիսի հորդորով է ավարտվում Բուն բարեկենդանի «Հարց» շարականը. «Եկե՛ք, Քրիստոսի՛ հավատացյալներ, ցնծությամբ պահենք [պահքը]՝ Անմահի մահվան հետ մեռնելով մեղքերի [համար], որպեսզի Նրա հարությամբ կենդանանանք արդարությամբ»: ՄԵԾ ՊԱՀՔ Մեծ պահքը տարվա ամենաերկարատև պահքն է, բայց այն մեծ է կոչվում նաև այն պատճառով, որ նվիրված է և նախորդում է քրիստոնեության մեծագույն տոնին՝ Զատիկին: Այս պահքը պատմականորեն կայացել է աստիճանաբար՝ ունենալով տարբեր տևողություններ: Հայ Եկեղեցու ներկայիս ավանդությամբ Մեծ պահքն ընդգրկում է Բուն բարեկենդանից մինչև Զատիկ ընկած 7 շաբաթները: Թեև նշյալ՝ առաջին և վերջին կիրակիները պահեցողության օրեր չեն, սակայն ներառված են Մեծ պահքի խորհրդի մեջ, քանզի առաջինը՝ Բուն բարեկենդանը, խորհրդանշում է դրախտը, որտեղ և պատվիրանով սկզբնավորվեց պահքը, իսկ վերջին օրը՝ Զատիկին, պահքը լուծարվում է միայն ս. հաղորդությունից հետո: Այսպես Մեծ պահքը, ներառելով առաջին և վերջին կիրակիները, կազմում է 50 օր: Ըստ Սուրբ Գրքի՝ 50-ը հոբելյանական թիվ է և ազատության խորհրդանիշ, քանի որ, համաձայն մովսիսական օրենքի, 50-րդ տարում բոլոր ծառաներն ազատություն էին ստանում [տե՛ս Ղևտ. 25.9-13]: Ուստի և Մեծ պահքի այս 50 օրերը վարդապետները մեկնաբանում են իբրև մեղքից ազատագրվելու խորհրդանիշ, քանզի «ամեն ոք, ով մեղք է գործում, մեղքին ծառա է» [Հովհ. 8.34], իսկ Մեծ պահքի հիսնօրյա ապաշխարությունը կոչված է մարդուն սրբագործել մեղքերից: Արդ, ինչպես որ հին ուխտում 50-րդ տարվա քավության օրը շեփոր էին հնչեցնում և ազդարարում ծառաների ազատագրումը, այդպես էլ Մեծ պահքի 50-րդ օրը՝ Զատիկին, քրիստոնյաները ցնծում են Քրիստոսի հարությամբ, որով Նա մարդկային բնությունը հարություն տվեց մեղքի մահից : Տիգրան Խաչատրյան Աղբյուր՝ daily worship բջջային հավելված։