GÖZDEN KAÇAN İKİNCİ MUHTIRA: MANŞETTEN BALANS AYARI MI, DARBE İMASI MI? скачать в хорошем качестве

GÖZDEN KAÇAN İKİNCİ MUHTIRA: MANŞETTEN BALANS AYARI MI, DARBE İMASI MI?

Rubicon Tarih'e "Katıl" butonuyla üye olup destek vermek için:    / @rubicontarih   28 Şubat sürecinin ikinci kırılma anını konuşuyoruz. 17 Mart 1998’de Başbakan Mesut Yılmaz’ın “27 Mart’ta bir dayatma olacaksa ben dayatırım” sözü, üç gün sonra Genelkurmay’dan gelen ortak duyuruyla yeni bir safhaya taşındı. 20 Mart 1998 bildirisi, açık bir darbe çağrısı içermiyordu; ancak 1998 Türkiye’sinde kullanılan dilin ağırlığı, ima edilen mesajı görünür kılıyordu. Bu programda, 17–20 Mart hattındaki gelişmeleri, bildirinin beş maddesini, siyasi aktörlerin tepkilerini ve uzun vadeli etkilerini ele alıyoruz. Özet – 17 Mart’tan 20 Mart’a 17 Mart’ta Ankara’da yoğun bir siyasi trafik vardı. CHP grup toplantısı, ANAP Başkanlık Divanı, TBMM’de gensoru öngörüşmeleri ve Cumhurbaşkanı’nın Genelkurmay ziyareti aynı gün gerçekleşti. Mesut Yılmaz’ın ANAP grubunda yaptığı konuşma, yaklaşan 27 Mart MGK toplantısına dönük bir pozisyon almaydı: “İrticayla mücadele görevi hükümetindir” vurgusu ve “asker kendi işiyle uğraşsın” mesajı, 28 Şubat 1997 MGK’sında yaşananların tekrarlanmayacağına dair bir çerçeve sunuyordu. Basın bu çıkışı “Kışlaya dön” ve “Muhtıra yemem” başlıklarıyla verdi. 20 Mart’ta Genelkurmay Başkanı İsmail Hakkı Karadayı ve kuvvet komutanlarının imzasıyla yayımlanan beş maddelik duyuru gazetelere ulaştı. Metin, Anayasa ve yasaların TSK’ya verdiği görevleri hatırlatıyor, “Atatürk milliyetçiliğine bağlı demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti” niteliklerinin her türlü siyasi mülahazanın üzerinde görüldüğünü belirtiyor ve “bu tarz tartışmaların devamının demokratik yapıya zarar vereceği” uyarısını yapıyordu. Son maddede “TSK bir tehdit değil, güvencedir” ifadesi yer aldı. Bildirinin dili – İma ve çerçeve Metnin birinci maddesi “görevi hatırlatmaya ihtiyacımız yok” diyerek yürütmeye doğrudan mesaj veriyordu. Üçüncü ve dördüncü maddelerde laiklik ve “bölücü/irticai gelişmelerle mücadele” siyasi mülahazaların üzerinde konumlandırıldı. Dördüncü maddede “bu tarz tartışmaların demokratik yapıya zarar vereceği” ifadesi, açık bir müdahale çağrısı olmaksızın sınır çiziyordu. 1998’in siyasi ikliminde bu dil, Erbakan hükümetinin akıbetini hatırlatan bir ima olarak okundu. Başbakanın cevabı Mesut Yılmaz aynı akşam televizyona bağlandı. Bildiriyi “gecikmiş” ve “demokratik tavır” olarak niteledi; ancak “demokrasinin olmazsa olmazı sivil otoritenin üstünlüğüdür” vurgusunu yaptı. İrticayla mücadelede hükümetinin kararlı olduğunu söyledi ve “bana tanınmış yetkileri kimseye devretmem” diyerek görev süreceğini belirtti. Bu, hem hukuki çerçeveyi savunma hem de tansiyonu düşürme denemesiydi. Siyasi ve toplumsal tepkiler CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, “Keşke böyle olmasaydı” diyerek üzüntü beyan etti; irtica tehdidinin sürdüğünü ve hükümetin net tavır koyması gerektiğini vurguladı. Koalisyon ortağı Hüsamettin Cindoruk ise bildiriyi “rejime bağlılık belgesi” olarak niteledi ve Başbakanın sözlerini “kişisel görüş” saydı. Basında farklı başlıklar atıldı; metin blok halinde yayımlandı ve arşivlere girdi. Sivil toplum cephesinde de laiklik vurgulu miting çağrıları yapıldı. Uzun vadeli etki 20 Mart 1998 duyurusu tek başına hükümeti düşürmedi; ancak sivil siyasetin belirli alanlarda fiilî sınırlarla karşı karşıya olduğunu belgeledi. 2000’lerde AB uyum süreci kapsamında sivil-asker ilişkileri tartışılırken, bu tür metinler somut referans noktaları olarak masaya geldi. Bildirinin kalıcılığı, açık tehditten ziyade “demokratik yapı” kavramı üzerinden kurulan ima dilinden kaynaklandı. Rubicon Tarih’in WhatsApp Kanalı’na katılmak için: https://whatsapp.com/channel/0029VaBd... Rubicon Tarihi instagramdan takip etmek için:   / rubicontarih   Rubicon Tarihi Tiktok'tan takip etmek için:   / rubicontarih   Türk Siyasi Tarihi Siyasi Tarih Popüler Tarih Siyaset Politika