Чашмаи Аюб — Бухоро тарихидаги нодир меъморий ва маънавий мерос скачать в хорошем качестве

Чашмаи Аюб — Бухоро тарихидаги нодир меъморий ва маънавий мерос

Чашмаи Аюб — Бухоро тарихидаги нодир меъморий ва маънавий мерос Бухоро асрлар давомида нафақат илм-фан ва маданият маркази, балки муқаддас зиёратгоҳлар шаҳри сифатида ҳам машҳур бўлган. Ана шундай табаррук ва нодир обидалардан бири — Чашмаи Аюб мажмуасидир. Афсона ва ривоятлар Чашмаи Аюб номи Қуръонда зикр этилган пайғамбар Айюб (а.с.) номи билан боғлиқ. Ривоятларга кўра, Бухорода қаттиқ қурғоқчилик юз берган даврда одамлар сувсизликдан азият чеккан. Шунда Айюб (а.с.) Аллоҳнинг изни билан асолари (таёқлари)ни ерга урганларида, шу жойдан булоқ отилиб чиққан. Бу мўъжизавий сув манбаи халқни ҳалокатдан сақлаб қолган. Шу боис бу жой “Чашмаи Аюб” деб номланган. Албатта, бу ривоят диний ва халқ оғзаки ижодига таянади, аммо унинг маънавий мазмуни — сабр ва умид рамзи сифатида катта аҳамиятга эга. Тарихий маълумотлар Мавжуд меъморий ёдгорлик XIV асрга, аниқроғи Амир Темур даврига тааллуқли. Айрим тадқиқотчиларнинг фикрича, Темур бу ердаги муқаддас жойни эҳтиром қилиб, уни қайта бунёд эттирган. Кейинги асрларда мажмуага қўшимча қисмлар қўшилган. Бино тўртта кетма-кет жойлашган хоналардан иборат бўлиб, турли даврларда қурилгани учун меъморий услубда фарқлар кузатилади. Энг диққатга сазовор жиҳат — унинг баланд, чўзиқ конуссимон гумбази. Бу услуб Бухоро меъморчилиги учун анъанавий эмас ва айрим манбаларда уни Хоразм ёки шимолий ҳудудлар меъморчилиги таъсири билан боғлашади. Сув тарихи билан боғлиқ аҳамияти Чашмаи Аюб мажмуаси ҳудудида бугунги кунда Сув тарихи музейи жойлашган. Бу ерда Марказий Осиёда қадимдан сув таъминоти қандай ташкил этилгани, ариқлар, қудуқлар ва сув иншоотлари тарихи ҳақида маълумотлар берилади. Чунки Бухоро каби воҳа шаҳрида сув ҳаёт манбаи бўлган. Мажмуа Самонийлар мақбараси яқинида жойлашгани ҳам унинг тарихий аҳамиятини янада оширади. Бу ҳудуд илгари қадимий қабристон бўлгани ҳақида маълумотлар бор. Маънавий ва маданий аҳамият Чашмаи Аюб нафақат меъморий ёдгорлик, балки зиёратгоҳ сифатида ҳам қадрланади. Айюб (а.с.) сабр-тоқат рамзи сифатида ислом таълимотида муҳим ўрин тутади. Шу сабабли бу жой сабр, имон ва умид тимсоли сифатида қабул қилинади. Бухоро тарихида сув ҳар доим стратегик ва ҳаётий аҳамиятга эга бўлган. Шу жиҳатдан қараганда, Чашмаи Аюб мажмуаси шаҳарнинг нафақат диний, балки ижтимоий ва иқтисодий тарихи билан ҳам боғлиқ. Хулоса Чашмаи Аюб — афсона, тарих ва меъморчилик уйғунлашган нодир маскан. У Бухоронинг кўп қатламли тарихини, халқ эътиқоди ва меъморий меросини ўзида мужассам этган. Бу каби обидаларни асраб-авайлаш, илмий ўрганиш ва кенг жамоатчиликка танитиш — бу бой тарихимизга бўлган ҳурмат ва келажак авлод олдидаги масъулиятдир. https://t.me/Nigora_Alimova