Câu xá luận. 04. 01. 26. Hiện quán và Thánh Đế. HT. T. Tâm Huệ thuyết giảng. скачать в хорошем качестве

Câu xá luận. 04. 01. 26. Hiện quán và Thánh Đế. HT. T. Tâm Huệ thuyết giảng.

Thánh Đế: Khổ - Tập - Diệt - Đạo. Hiện quán: Dùng cái hiện tiền để quán. Thấy chân lý sự thật là Đế Gia Hành vị (Noãn, Đảnh, Nhẫn, Thế Đệ Nhất) chính là sự gia công tu tập quán chiếu tất cả các pháp đắm trước (ái) thì có khả năng khổ thọ. Tứ diệu Đế lấy nhân quả. Và Nhân quả chính ngũ uẩn. Thứ tự của các đế là khổ, tập, diệt và đạo. Thứ tự của chúng chính là thứ tự mà theo đó chúng được “quán sát” (hiện quán), loại đế nào được quán sát trước thì được nói đến trước. Nếu không phải như vậy thì phải nói đến nhân trước (tập đế, đạo đế) rồi sau đó mới nói đến quả (khổ, diệt). Có khi các pháp này được sắp xếp theo thứ tự sinh khởi, như trong trường hợp các niệm trụ, các loại thiền định. Trong giai đoạn chuẩn bị cho Thánh đạo căn bản, tức là giai đoạn của sự khảo sát (gia hành vị: Noãn, Đảnh, Nhẫn, Thế Đệ Nhất), thì hành giả trước tiên phải khởi tưởng đối với pháp mình đang chấp trước, đối với pháp đang làm cho mình phiền não, đối với pháp mà mình đang tìm cách xả bỏ, tức là đối với khổ. Tiếp đó hành giả tự hỏi nguyên nhân của khổ là gì và lại khởi tưởng về nguyên nhân này (tập đế). Rồi hành giả lại tự hỏi sự diệt trừ pháp này là gì và lại khởi tưởng về sự diệt trừ (diệt đế). Rồi hành giả lại tự hỏi con đường diệt trừ (diệt đạo) là gì và lại khởi tưởng về con đường này (đạo đế). Cũng giống như trường hợp sau khi đã phát hiện ra bệnh thì tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh, sự chữa bệnh và thuốc chữa bệnh. Ý nghĩa của từ “hiện quán” là gì? - có nghĩa là hiện đẳng giác. Khi làm quả thì năm thủ uẩn chính là sự thật về khổ, tức là những gì phải thực sự quán sát về khổ. Khi làm nhân thì năm thủ uẩn chính là sự thực về tập vì khổ phát sinh từ các uẩn này. Như vậy khổ và tập khác nhau về danh nhưng lại không khác nhau về sự vì chúng đều là các thủ uẩn được xem như là quả hoặc nhân. Đối với diệt đế và đạo đế thì cả hai đều khác nhau về danh cũng như sự. Thánh đế có ý nghĩa gì? - vì chúng là những sự thật đối với Thánh giả, là những sự thật của Thánh giả.