TANRI ÜZERİNE KONUŞMANIN İKİ YOLU: Via Positiva (Teşbih) - Via Negativa (Tenzih) скачать в хорошем качестве

TANRI ÜZERİNE KONUŞMANIN İKİ YOLU: Via Positiva (Teşbih) - Via Negativa (Tenzih)

Tanrı üzerine konuşmanın en temelde duyguya ve usa dayanan biri dini, diğeri felsefi iki yolu vardır: 1. Via Positiva: Tanrı'nın ne olduğunu söylemek (vardır, birdir, sonsuzdur, görür, işitir, vb.) 2. Via Negativa: Tanrı'nın ne olmadığını söylemek (yok değildir, çok değildir, sonlu değildir vb.) Bu iki yoldan ilkinde Tanrı "içkin" nitelikleriyle tanınır, belki bir yönüyle bizden yukarıdadır ama yine de her zaman aramızdadır, düşünülen değil, duyumsanandır. Yardımını istediğimiz, dua ettiğimiz, içimizdeki Tanrı'dır. Onun ne olduğunu biliriz, çünkü duyumsarız. Kutsal kitapların Tanrısı, halkın Tanrısı böyledir. Bilgiye değil, saf inanca dayanır. Hakkında onun ne olduğunu belirten betimlemelerin sınırı yoktur. Olumlayıcı (katafatik) yargılarla yetinen halk bu nedenle dinadamlarınca bir tür "putperest" olarak görülmüşlerdir. İkinci yola gelince, Tanrı bu kez "aşkın" nitelikleriyle tanınır, ötelerin ötesindedir, uzaklardadır, yalnızca kendisiyle ilgilenir; bu nedenle dua edilen değil, düşünülen Tanrı'dır. Duyumsanmaz, tüm duyulardan ve en son kertede usun kendisinden de soyutlanır, çünkü ne olduğu asla bilinemez. Duyuların da, Usun da üstündedir. VAR'ın ve BİR'İn bile üstündedir. Susulmalı, sessizlikte ve karanlıkta kavranmalıdır. Hakkında varDIR, birDİR, şöyleDİR, böyleDİR denilemez. Ona dair olumlayıcı hiçbir önerme (apofatik-mucibe) önesürülemez. Kısaca hakkında "-dır, -dır" edilmemelidir. Bu iki yolun dışında bir üçüncü yolun varlığından daha söz edilmiştir: 3. İki yolu bir araya getirmek, hem teşbihe, hem tenzihe başvurmak (via eminentiae). Halkın çoğunluğu Tanrı'nın ne olduğundan (içkin yanından) söz ederek onu yüceltir. Eğitimli bağımsız seçkinler ise genellikle onun ne olmadığıyla (aşkın yanıyla) ilgilenirler. Fakat örgütlü dinlerin, örn. üç semitik dinin yetkeleri ise ister istemez iki yolu biraraya getirirler, usla çatışmak istemediklerinde Tanrı'nın ne olmadığını, halkla çatışmak istemediklerinde ise ne olduğunu söylemeyi tercih ederler. Bu bir teopolitik seçimdir ve genellikle işe de yaramıştır. Not: Söyleşileri sürdürebilmek için desteklerinizi bekliyoruz, lütfen kanalımıza "abone" ve "üye" olmayı unutmayınız! Katıl butonu için:    / @ducanecundiogluresmikanal   Düzenli dersler için: https://felsefedersleri.com