aydınoloji / beyaz balina aydın - gerze 1992 скачать в хорошем качестве

aydınoloji / beyaz balina aydın - gerze 1992

Eylül 1991'de, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bir ay önce, Kırım Sivastopol'daki Rus askeri üssü Biyoteknik Sistemler Enstitüsü'nde şiddetli bir fırtına koptu. Tesis, limanda inşa edilmiş deniz kafeslerinde tutulan birkaç eğitimli yunus, deniz aslanı ve iki belugaya ev sahipliği yapıyordu. Çalkantılı dalgalar, belugaların çit ve ağ muhafazasında bir delik açacak kadar güçlüydü ve ikisi de dışarı çıkmayı başardı. İki balinadan yaşlı olanı Tichka, geceye doğru hızla ilerlerken, genç balina Igor tereddüt edip geride kaldı. Yaklaşık üç yaşındayken, Tichka vahşi sürüsünden koparılmıştı. Balina, yaz boyunca temel eğitim aldığı "Vitjaz Üssü"ne helikopterle nakledildi. Eylül ayında bir kez daha nakledilerek Vladivostok'taki TINRO Pasifik Bilimsel Araştırma Balıkçılık Merkezi'ne götürüldü. Son durağı, Mayıs 1991'de Sivastopol'daki Biyoteknik Sistemler Enstitüsü'ne uçurulduğu zamandı. Enstitü, Japonya ve Meksika gibi uzak ülkelerdeki müşterileri olan yerel ve uluslararası yunus akvaryumu pazarları için bir beluga satıcısı olan Lev Mukhametov tarafından yönetiliyordu. Dört ay boyunca Tichka Karadeniz'de dolaştı ve 27 Ocak 1992'de Türkiye'nin Gerze kentindeki bir limanın yakınlarına ulaştı. Balıkçılığa derinlemesine gömülmüş toplulukta, kasabalarının yakınlarında bir balina - hele ki bir beluga - gören vatandaşlar şaşkına döndü. İnsanlara karşı dost canlısı olması ve atılan topları yakalamak gibi basit numaralar yapabilme becerisi sayesinde Tichka bir gecede sansasyon yarattı. Okul çocukları onu görmek için akın etti ve o da dalgıçları ve şehir dışından gelenleri taşıyan tekneleri hevesle selamladı, en deneyimli balıkçılardan bile payına düşeni aldı. Zamanla, yeni bir isimle anıldı: Aydın. Belugalar Karadeniz'e özgü olmadığından, balinanın bu küçük sahil köyüne nasıl geldiği sorusu hâlâ cevapsızdı. Hem yerel hem de uluslararası medya bu büyüleyici ama gizemli beluganın kim olduğuna odaklanırken ve Türkiye de cevaplar için baskı yaparken, Ruslar balinayla herhangi bir bağlantısı olduğunu ne kabul etti ne de inkar etti. (Aydın'ın yakalandığı ve kaçtığı yeri belirten küçük bir kimlik kartı daha sonra Türkiye Çevre Bakanlığı'nın masasına ulaştırıldı) Çevre Bakanlığı, dünyaca ünlü beluga uzmanı ve St. Lawrence Ulusal Ekotoksikoloji Enstitüsü'nden kıdemli araştırma bilimcisi Pierre Béland ve veteriner patolog Dr. Sylvian De Guise olmak üzere iki Kanadalıyı, Aydın'ın durumu hakkındaki tavsiyeleri için davet etti. Kanadalı uzmanlarla birlikte çalışan İtalyan çocuk kitapları yazarı ve Toppilino dergisi muhabiri Emilio Nessi,, belugayı Bering Denizi'ne geri göndermeyi önerdi; Aydın orada rehabilite edilip serbest bırakılabilirdi. Sylvia ve Beland, esas olarak fon sağlama endişeleri ve insanlara karşı dost canlısı olmasının yaratabileceği potansiyel tehlike nedeniyle bu öneriyi reddettiler. Aydın, Sibirya'da beluganın beklediği kadar dost canlısı olmayabilecek insanlar tarafından vurulma riskiyle karşı karşıyaydı. Sonunda, Kanadalı araştırmacılar Türk hükümetine "balinayı olduğu yerde bırakmasını" tavsiye etti. Türk hükümeti, Rus ordusuna kaçak deniz memelilerini geri almaları için ültimatom verince, bu tavsiyeler dikkate alınmadı. Gerze halkı ve yüzlerce Türk vatandaşı, Aydın'ın rahat bırakılması ve kendisine sığınma hakkı verilmesi için gösteriler düzenleyerek bu öneriyi protesto etti. Nisan 1992 başlarında, Mukhametov ve mürettebatının geri kalanı, bir araştırma gemisiyle Ukrayna bayrağı sallayarak geldi. Birkaç gün süren yanlış yönlendirmelerin ardından, gemi 5 Nisan'da Espiye açıklarında Aydın'ı buldu. Dünyanın dört bir yanındaki medya kuruluşları, "geri yakalama" operasyonunu uzaktan izledi. Kuyruklarına ilmik geçirilmiş ve iki dalgıç tarafından ağla sarılmış halde, sedyeye alınıp tekneye bindirilmeden önce geminin gövdesinde 45 dakika boyunca çırpınıp durdu. Oradan tekrar Rusların eline geçti. Bir ay sonra, Associated Press Aydın'ın yerini öğrendi. Ukrayna'nın Lapsi kentindeki geçici bir okyanus akvaryumunda sahne alıyordu. Eski donanma arkadaşı Igor, üç yunusla birlikte ona eşlik ediyordu. Ancak geleceği karanlıktı: Akvaryum, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından gelen ekonomik durgunluk nedeniyle para kaybediyordu. Haberi duyan Emilio Nessi, Aydın'ın serbest bırakılması için Mukhametov ile bir anlaşma yapmaya çalıştı; Mukhametov 60.000 dolarlık yüklü bir ödeme istiyordu. Kasım 1992'de, bir önceki yıla benzer şiddetli bir fırtına Aydın'ı tekrar denize savurdu. Eski kaçak tekrar serbest kaldığında, Mukhametov, yakalanmasını sağlayabilecek herhangi bir bilgi için 250.000 ruble (3.500 $) ödül teklif etti. Aydın, Şubat 1993'te tekrar Gerze'ye döndü. Çevre Bakanı balinanın Türkiye sularında tekrar yakalanmasını yasakladı. Eski asker beluga, bahar boyunca günlerini onu besleyen dalgıçlarla ve akın akın ziyarete gelen turistlerle geçirdi. 17 Temmuz 1993'te, Gerze'de bir kasaba festivalinde son kez göründü. Ertesi sabah, bir hayalet gibi ortadan kaybolmuştu.