Dil nedir? Lehçe/Diyalekt nedir? Azerbaycanca ile Türkçe aynı dil mi yoksa lehçe mi? скачать в хорошем качестве

Dil nedir? Lehçe/Diyalekt nedir? Azerbaycanca ile Türkçe aynı dil mi yoksa lehçe mi?

Sırpça ile Hırvatça İsveççe ve Norveççe Türkçe ve Azerbaycanca bu dilleri neden ayrı diller sayıyoruz? Tüm Arap dünyası aynı Arapçayı mı konuşuyor? Çince, tüm Çin halk cumhuriyetinde aynı mı? Bu videoda bu tarz soruları yanıtlamaya çalıştım. Transkript: 2 kişi konuşurken birbirini anlıyorsa bu iki kişi aynı dili konuşuyor diyebilir miyiz? Bu iki konuşmacının gündelik hayatı idame ettirmek için kullandığı kelimeler aynı veya benzerse konuştukları dil de aynı mıdır? Bu sorunsal iki şekilde ele alınabilir: Eğer kullanılan kelimelerin sadece telaffuzu farklıysa bu iki konuşmacı aynı dili farklı şivelerde konuşuyordur. Eğer hem telaffuz hem de kelime hazneleri farklılık gösteriyorsa ama konuşmacılar birbirlerini yine de anlıyorlarsa o zaman bu insanlar aynı dilin farklı lehçelerini konuşmaktadır diyebiliriz. Ancak sorunsalımız burada bitmiyor zira dil ve lehçe arasında kesin bir ayrım yapmak o kadar da kolay değil. Mesela Azerbaycanca ile Türkçeyi ele alacak olursak bu iki dilin konuşmacıları birbirlerini aşağı yukarı anlayabilirler. Yani karşılıklı anlaşılabilirlik vardır ama günümüzde özellikle resmî ortamlarda bu iki dil lehçe olarak değil, birbirinden farklı iki dil olarak ele alınmaktadır. İngilizcede de birçok farklı lehçe ve aksan söz konusudur, fakat İngilizcenin farklı varyasyonları, ya yekpâre bir dil olarak ya da İskoç İngilizcesi, İngiliz İngilizcesi, Amerikan İngilizcesi gibi ibarelerle ayırt edilirler. Halbuki İngilizcenin bazı lehçelerinde karşılıklı anlaşılabilirlik görece azdır. Ancak bu sadece sözlü dil için geçerlidir. Çünkü İngilizceyi resmi dili sayan ülkeler, bazı küçük farklılıkları saymazsak, tamamen aynı yazı standartını kullanmaktadır, dolayısıyla İngilizce bilen okur yazarlar aynı yazılı dili kullanarak iletişim kurabilirler. Aynı şekilde Çincenin de pek çok lehçesi vardır ama resmi yazı standartı tüm ülkede ortaktır. Arap dünyasında Faslı biriyle Iraklı birinin konuştuğu Arapça neredeyse tamamen farklı bir dili andırır. ama her iki ülkenin insanına da okullarda modern standart Arapça yani fasih Arapça öğretilmektedir. Böylelikle okulda bu ortak dili iyi öğrenen Araplar ve Arapça öğrencileri birbirleriyle daha iyi anlaşabilirler. Azerbaycanca ile Türkçe arasında ise günlük konuşma dili her ne kadar aşağı yukarı aynı olsa da, Türkçe konuşan birine teknik terimler içeren Azerbaycanca bir makale verirseniz” muhtemelen o makaleyi anlayamayacaktır. Üstelik Azerbaycancanın yazı standartı da farklıdır. Azerbaycancada özel isimler okunduğu gibi yazılır. -abilmek -ebilmek ekleri ayrı yazılır. Olabilir Ola biler gibi yazılır. -mı -mi soru ekleri Türkçede ayrı yazılırken Azerbaycancada birleşik yazılır. İsim olan et ile etmek fiilinin yazımları Türkçede aynıyken Azerbaycancada isim olan et farklı yazılır. Bunun gibi Azerbaycancada Türkçede olmayan ve kendine özgü seslere ve işlevlere sahip harflerle yazılan bir çok sözcük vardır. Yani iki dili aynı dil saymak için ilk iki kriterimiz: karşılıklı anlaşılabilirlik ve ortak bir standart dildir diyebiliriz. Ancak iki dili politik olarak da aynı dil saymak için bir kriter daha var: Etnisite. Buna örnek olarak da Hırvatça ve Sırpça örnek verilebilir. Birbirine inanılmaz derecede benzeyen bu iki dil sırf politik nedenlerden ötürü ayrı dil sayılmaktadır. hatta sırp veya hırvat milliyetçilere bu iki dilin aynı dil olduğunu söylerseniz sinirlenebilirler. Umarım bu içerikte güzel bir dil ve lehçe tanımı yapabilmiş ve bu ikisi arasındaki farkın o kadar da basit ve evrensel olamayacağını anlatabilmişimdir. İyi yaşamalar.