Alevilik ve Bektaşilik Tokat Aleviliği- Prof. Dr. Hasan COŞKUN- скачать в хорошем качестве

Alevilik ve Bektaşilik Tokat Aleviliği- Prof. Dr. Hasan COŞKUN-

SIRRIMIZ TÜRKLÜK https://www.kitapyurdu.com/kitap/anad... https://www.ertemkitap.com/anadolu-al... Tokat yöresi Alevi-Bektaşi geleneği açısından büyük önem arz etmektedir. Tokat'ın sosyal ve kültürel açıdan bu kadar zengin olmasının en önemli sebeplerinden birisi Anadolu topraklarında ilk Türk yerleşkelerinden biri olmasıdır. Tokat ve çevresinde yaşayan Alevi- Bektaşi toplulukların çoğunluğu 13. Yüzyılda bu toprakları yurt edinmiş göçebe oğuz Türkmenlerden oluşmuştur. Tokat bölgesinde Alevî grupları bağlı oldukları tekkelere göre tasnif etmek ve isimlendirmek mümkün olmuştur. Bölgedeki fiilî durum ve kabullerin götürdüğü bu sonuca göre Tokat yöresinde Alevîlik dört ana grupta yapılanmaktadır: Bünyelerinde alt kolları da barındıran bu yapılanmada Hacı Bektaş Tekkesi bağlıları (Bektaşiler), Hubyar Tekkesi bağlıları (Hubyarlılar), Erdebil Tekkesi bağlıları (Erdebilliler) ve Keçeci Baba Tekkesi bağlıları (Keçeci Babalılar) yer almaktadır. Tokat bölgesinde yaşayan Alevî grupların kahir ekseriyetini Hubyar Sultan Ocağı talipleri olan Sıraçlar’dır (Üçer, 2010:194-201). Sivas- Tokat bölgesindeki Alevîlerin, Alevîliği İslamiyet’in farklı bir yorumu olarak gördükleri ve Aleviliği özgün bir tarikat şeklinde tanımladıkları anlaşılmaktadır. Alevîliği, İslâm’ın içerinde değerlendirdiklerini, “Alevilikle Bektaşiliğin hiçbir farkı yoktur” diyerek ayırmadıkları görülmektedir. Bölgedeki Alevîlerin çoğunluğunun iddiası Alevîliğin Caferilik menşeli Ehl-i Beyt sevgisini esas alan bir tarikat(yol) olduğudur (Coşkun, 2017). Tokat yöresinde yaşayan Alevi Dedelerinin bağlı olduğu ocakların tamamının Anadolu’nun İslamlaş¬ması ve Türkleşmesinde önemli katkıları bulunan “Horasan Erenleri” olarak da bilinen göçebe Türkmen dervişlerinin kurmuş olduğu tekkeler olduğunu söyleyebiliriz. Farklı ocaklara mensup çok sayıda Alevi talip ve dedeleri ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirdik. Görüşme yaptığımız dede ve talipler kendilerinin Horasandan geldiklerini, Türkmen aşiretine mensup olduklarını ve öz Türk olduklarını ve Türk olmaktan da gurur duyduklarını her fırsatta dile getirdiler (Coşkun, 2018c). Tokat’ın Turhal ilçesine bağlı Kargın köyü Aziz Baba Ocağının merkezi konumundadır ve Oğuzlar’ın Kargın boyuna mensuptur. Tokat merkeze bağlı Kargın köyü de aynı şekilde Oğuzlar’ın Kargın boyuna mensuptur. Tokat merkeze bağlı Dodurga köyü de Oğuzlar’ın Dodurga boyuna mensuptur. Tokat ve çevresinde bulunan Alevi-Bektaşi köylerinde göçebe Oğuz Türkmenlerinin izlerine rastlamak her zaman mümkündür. Özellikle Alevi ocaklarının merkezi konumundaki Alevi-Bektaşi köylerinde hala yarı göçebe yaşam koşullarının sürdüğüne şahit olmak mümkündür. Konargöçer Türkmen kültürünün hala bütün canlılığı ve etkinliğiyle yaşadığını söyleyebiliriz. “Sıraç Alevi Topluluğu”, Hubyarlılar ve Anşa Bacılılar olmak üzere iki kola ayrılmıştır. Anşa Bacılılar, Veli Baba-Anşa Bacı’dan başlayarak günümüze kadar gelen süreç içinde bir ocak sistemini yapılaştırmış ve sözü edilen ocak sistemine meşruiyet kazandırmaya çalışmışlardır (Selçuk, 2012: 170). Bu ocağın dedelerinin mensup olduğu ailelere genel olarak halk arasında Veli Baba Ocağı ve Kurdoğlu Ocağı diyenler de vardır. Bu ocak mensupları kendilerini Baba olarak nitelerler. Anşa Bacı’nın soyundan gelen “Kurt”, “Bozkurt”, “Akkurt”, “Karakurt”, “Kızılkurt” soyadlı aileler yani Babalar bugün Tokat’ın Zile ilçesinde bulunmaktadırlar. “Kurt”, “Bozkurt”, “Akkurt”, “Karakurt”, “Kızılkurt” soyadları Türkçülüğü çağrıştırmakla birlikte “Kurdoğlu Ocağı”na mensubiyetten kaynaklanmaktadır.