Çerezlik Ayçiçeğinde Yüksek Verim Nasıl Başlar? | Toprak, Ekim, Sıcaklık (Bilimsel) скачать в хорошем качестве

Çerezlik Ayçiçeğinde Yüksek Verim Nasıl Başlar? | Toprak, Ekim, Sıcaklık (Bilimsel)

Çerezlik ayçiçeğinde verim kaybı çoğu zaman “ekim makinesi” ya da “tohum” üzerinden tartışılır. Oysa sahada gördüğümüz gerçek şu: Verim bazen daha tarlaya girer girmez düşer; çünkü hata ekimde değil, ekimden aylar önce toprağın yönetiminde başlar. Bu video; çerezlik ayçiçeğinde yüksek verimin ilk adımı olan toprak hazırlığını, ekim anındaki üç kritik şartı ve bu şartlar sağlanmadan yapılan gübreleme/diğer uygulamaların neden sınırlı etki verdiğini bilimsel sonuçlar ve Türkiye denemeleriyle birlikte açıklar. Bu videoda iki temel hedefimiz var: Ekim öncesi toprağı “ekime hazır” hâle getirmek (kıştan hazırlık mantığı) Ekim günü tohumun istediği şartları doğru kurmak (derinlik + nem + sıcaklık) KIŞTAN TOPRAK HAZIRLIĞI NEDİR, NE İŞE YARAR? Kıştan toprak hazırlığı; ayçiçeği ekiminden aylar önce (sonbahar–kış başı) yapılan derin sürüm, çizel/dip kazan ve anız yönetimi gibi işlemlerle toprağın fiziksel yapısının ekime hazır hâle getirilmesidir. Amaç sadece “toprağı çevirmek” değildir. Asıl amaç; kış yağışlarını toprağa depolamak, sıkışmayı kırmak, ilkbaharda tavı kaçırmadan hızlı ekim yapabilmek ve bitkinin köküne daha ilk günden doğru ortamı sunmaktır. Kıştan hazırlanan tarlalarda yağmur ve kar suları yüzey akışıyla kaybolmadan daha iyi süzülür; alt katmanlarda doğal bir su deposu oluşur. Bu avantaj özellikle sulamasız (kuru) ayçiçeği alanlarında kritik öneme sahiptir. VERİME ETKİSİ NEDİR? Araştırmalarda kıştan hazırlanan tarlalarda ayçiçeğinin daha hızlı çıkış yaptığı, kök derinliğinin arttığı ve kurak dönemleri daha az stresle atlattığı rapor edilmiştir. Bazı çalışmalarda %8–15 verim artışı bildirilir. Kıştan yapılan derin toprak işlemesi pulluk tabanını kırar; ayçiçeğinin kazık kökünün 40–60 cm derine daha rahat inmesini sağlar. Derin kök; daha fazla su + daha fazla besin + daha büyük tabla demektir. Yani “tablayı büyüten” şey sadece gübre değil, kökün ulaşabildiği derinlik ve o derinlikteki su-besin erişimidir. İLKBAHARDA ERKEN VE DÜZGÜN EKİM AVANTAJI Kıştan hazırlanan tarlalarda çoğu zaman ilkbaharda tek bir yüzey işlemesi yeterli olur. Tav kaçmaz, ekim gecikmez. Ekim gecikmediğinde bitki aynı anda çıkar; çıkış homojen olunca bitki boyu dengeli olur, gelişme farkları azalır ve döllenme daha stabil gerçekleşir. Bu da hem verimde hem de kalite uniformitesinde avantaj sağlar. YABANCI OT VE HASTALIK BASKISI Kış sürümü birçok yabancı ot tohumunu daha derine gömerek ilkbahar çıkışını azaltabilir. Aynı zamanda bazı toprak kökenli hastalıkların baskısında düşüş görülebilir. Bu durum pratikte “daha az herbisit ihtiyacı” ve “daha temiz tarla” anlamına gelebilir. Temiz tarla ise ayçiçeğinin erken dönemde su-besin rekabetine girmemesini sağlar. ÇEREZLİK AYÇİÇEĞİ KAÇ CM EKİLMELİ? (Ekim derinliği) Bilimsel çalışmalara göre ekim derinliği arttıkça çıkış süresi uzar, fide gücü düşer. En iyi çıkış ve güçlü bitki gelişimi genelde 3–5 cm ekim derinliğinde elde edilir. Toprak neminin yetersiz olduğu koşullarda 6–7 cm kabul edilebilir; 8 cm ve üzeri önerilmez. Derin ekim yapılan alanlarda çıkış süresinin %30–40 uzadığı, erken dönem kök gelişiminin zayıfladığı ve bitki vigorunda düşüş görüldüğü rapor edilmiştir. Ayçiçeğinde “güçlü başlangıç” için santim çok kritiktir. TOHUM YATAĞI NEMİ NASIL OLMALI? Ayçiçeği tohumu çimlenmek için kendi ağırlığının yaklaşık %45–50’si kadar suyu tohum yatağından almak zorundadır. Ancak toprak fazla yaş olduğunda oksijen azalır; çimlenme gecikir ya da tohum çürüyebilir. Türkiye koşullarında yapılan denemelerde tavında ekimde çıkış oranının %90’ın üzerine çıktığı; fazla yaş toprakta kabuk bağlama ve çürüme riskinin arttığı, kuru toprakta ise düzensiz ve geç çıkış görüldüğü bildirilmiştir. Kısacası hedef: “yeterli nem, fakat aşırı değil.” TOPRAK SICAKLIĞI KAÇ OLMALI? Ayçiçeği tohumunun çimlenebildiği minimum sıcaklık 8 °C’dir; ancak hızlı ve sağlıklı çıkış için 10–12 °C, ideal erken gelişim için 12–15 °C aralığı gerekir. Soğuk toprağa yapılan erken ekimlerde çıkış 18–22 güne uzayabilirken, uygun sıcaklıkta yapılan ekimlerde 7–10 gün içinde çıkış gerçekleşebilir. Bu fark, tarlanın ilk dönem yönetimini ve ot mücadelesi zamanlamasını doğrudan etkiler. BİLİMSEL SONUÇ (ÖZET): Ayçiçeğinde verimi belirleyen ilk adım; doğru ekim derinliği (4–6 cm bandı), yeterli ama aşırı olmayan tohum yatağı nemi ve 10 °C’nin üzerindeki toprak sıcaklığıdır. Bu üç şart sağlanmadan yapılan gübreleme ve diğer uygulamaların etkisi sınırlı kalır. Önce başlangıç doğru kurulmalı, sonra besleme ve diğer uygulamalar konuşulmalıdır. Bu videoda kullanılan başlıca referanslar: USDA, FAO, Kansas State University, University of Nebraska–Lincoln, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü. Devam videoları için: Beğen, abone ol, yorum yap ve paylaş. VERİM USTASI