Մեծ պահք скачать в хорошем качестве

Մեծ պահք

Պատարագիչ ` Տեր Վարազդատ քահանա Նաջարյան։ Քարոզիչ` Տեր Զենոն քահանա Բարսեղյան Գ կիւրակէ Քառասնորդական պահոց (Անառակին) ԱՆԱՌԱԿԻ ԿԻՐԱԿԻ Մեծ պահքի երրորդ կիրակիին ընթերցվող «Անառակ որդու վերադարձը» առակը [Ղուկ. 15.11-31] օրվա խորհրդածության հիմնական թեման է: Այս առակում ամփոփված է մարդկության ողջ պատմությունը՝ նրա անկումից մինչև Աստծո Որդու մարմնացումն ու փրկագործությունը: Սակայն Անառակի կիրակիի համատեքստում հատկապես շեշտադրված է մեղավորի առ Աստված դարձի խորհուրդը, որն առակի բովանդակության առանցքն է: Այսպես է երգվում այսօրվա «Օրհնության» շարականի սկզբում. «Անսկիզբ Հա՛յր Միածին Որդուդ, Ում առաքեցիր մոլորյալ ոչխարին դարձի բերելու համար, Քո Որդու չարչարանքներով մեզ էլ ետ դարձրու մեղքերից»: Արտաքսման կիրակիի խորհրդածությամբ ապրելով մեղքի հետևանքով Արարչից օտարացած, ինչպես նաև նախաստեղծ, անմեղունակ գոյությունից զրկված լինելու ցավը՝ հոգևոր ճամփորդն այսօր առակի հերոսի պես վճռում է վերջնականապես վերադառնալ հայրական օթևան, ետ շրջվել բոլոր անարժեք հակումներից և ամբողջովին դառնալ դեպի Արևելք՝ դեպի Բարձրյալը, ապաստանել Նրա տանը՝ Եկեղեցու գրկում՝ որպես անձկալի միակ օթևանում, իրավամբ ստանալ հայրական ժառանգությունը և այն տնօրինել հարազատ որդուն վայել ազնվությամբ: Եթե մինչև այժմ պետք էր խորապես ամրապնդել այն գիտակցությունը, թե ինչ պատրանքից է պետք զգուշանալ՝ ի դեմս անցավոր աշխարհի օտարածին հրապույրների, ապա այժմ հասունացել է պահը հայացքն ուղղելու դեպի երկնավոր Հոր հարազատ և անանց օթևանը՝ ապաստանելով սուրբ Եկեղեցու անապական ու սրբարար գրկում: Ահա այս խոսքերով է վերջանում օրվա «Հարց» շարականը. «Նրան, Ով այս աշխարհի ծովում որպես տապան շինեց Եկեղեցին և նրա մեջ ապաստանած հոգիներին փրկեց մեղքի ջրերից, հավիտյան փառավորեցե՛ք»: ՄԵԾ ՊԱՀՔ Մեծ պահքը տարվա ամենաերկարատև պահքն է, բայց այն մեծ է կոչվում նաև այն պատճառով, որ նվիրված է և նախորդում է քրիստոնեության մեծագույն տոնին՝ Զատիկին: Այս պահքը պատմականորեն կայացել է աստիճանաբար՝ ունենալով տարբեր տևողություններ: Հայ Եկեղեցու ներկայիս ավանդությամբ Մեծ պահքն ընդգրկում է Բուն բարեկենդանից մինչև Զատիկ ընկած 7 շաբաթները: Թեև նշյալ՝ առաջին և վերջին կիրակիները պահեցողության օրեր չեն, սակայն ներառված են Մեծ պահքի խորհրդի մեջ, քանզի առաջինը՝ Բուն բարեկենդանը, խորհրդանշում է դրախտը, որտեղ և պատվիրանով սկզբնավորվեց պահքը, իսկ վերջին օրը՝ Զատիկին, պահքը լուծարվում է միայն ս. հաղորդությունից հետո: Այսպես Մեծ պահքը, ներառելով առաջին և վերջին կիրակիները, կազմում է 50 օր: Ըստ Սուրբ Գրքի՝ 50-ը հոբելյանական թիվ է և ազատության խորհրդանիշ, քանի որ, համաձայն մովսիսական օրենքի, 50-րդ տարում բոլոր ծառաներն ազատություն էին ստանում [տե՛ս Ղևտ. 25.9-13]: Ուստի և Մեծ պահքի այս 50 օրերը վարդապետները մեկնաբանում են իբրև մեղքից ազատագրվելու խորհրդանիշ, քանզի «ամեն ոք, ով մեղք է գործում, մեղքին ծառա է» [Հովհ. 8.34], իսկ Մեծ պահքի հիսնօրյա ապաշխարությունը կոչված է մարդուն սրբագործել մեղքերից: Արդ, ինչպես որ հին ուխտում 50-րդ տարվա քավության օրը շեփոր էին հնչեցնում և ազդարարում ծառաների ազատագրումը, այդպես էլ Մեծ պահքի 50-րդ օրը՝ Զատիկին, քրիստոնյաները ցնծում են Քրիստոսի հարությամբ, որով Նա մարդկային բնությունը հարություն տվեց մեղքի մահից: Այսպես քրիստոնեական մեծագույն տոնը՝ Քրիստոսի հարության հիշատակը, Եկեղեցին պատվում է հիսնօրյա պահեցողությամբ՝ ոչ միայն խորհրդանշելով նրա համատիեզերական հոբելյան լինելը, որով ազդարարվեց մահվան վախճանը և սկիզբը անվախճան կյանքի, այլև՝ նպաստելով այդ մեծ և անճառելի խորհրդի կայացմանը յուրաքանչյուր քրիստոնյայի կյանքում՝ կատարյալ ապաշխարությամբ և մեղքերի քավությամբ մտնելու «Տիրոջ ուրախության մեջ» [Մատթ. 25.21]: Այս պատճառով Մեծ պահքի եկեղեցական աստվածպաշտության համակարգը՝ ընթերցվածքներով, շարականներով և ողջ խորհրդաբանությամբ, խորապես արտացոլում է այս երկու կողմերի՝ Տիրոջ փրկագործության աստվածաբանական խորհուրդների և մարդու բարեպաշտական ճիգերի միասնությունը: Աստծո Գառը վերցրեց մարդկանց մեղքերը՝ պատարագելով Իրեն խաչի վրա, և այդ խորհուրդը մարդու էության մեջ կայանում է միայն նրա փոխադարձ պատարագմամբ՝ որպես հոգևոր սիրո պատասխան ինքնանվիրում հոգևոր սիրուն: Եվ ահա, Մեծ պահքն այն օրհնված շրջանն է, որը նպաստում է քրիստոնյային առավելագույնս դրսևորել այդ սերը, քանզի միավորվելով զգոնության ու ապաշխարության, հարատև զղջման և հաճախակի խոստովանության հետ՝ տևական պահքը լրջագույն առիթ է հիմնովին փոխելու գիտակցությունը դեպի բարին։ Մեծ պահքն ավանդաբար կրում է նաև Քառասնորդական պահք անվանումը, քանզի սկզբնական շրջանում այն տևել է ընդամենը 40 օր՝ Տիրոջ՝ անապատում պահած պահքի օրերի թվով: Սկսվելով Զատիկից 6 շաբաթ առաջ՝ պահքն ավարտվել է Ավագ ուրբաթ՝ 40-րդ օրը: Ու թեև հետագայում այդ 6 շաբաթները կանոնակարգվեցին ոչ թե ներառելով Ավագ շաբաթի օրերը, այլ՝ հավելվելով նրանց, և պահքի ընդհանուր տևողությունը դարձավ 7 շաբաթ, այնուհանդերձ պահպանվեց պահքի «քառասնորդական» խորհրդանշական անվանումը: Որոշ ծիսագիտական դասագրքերում Մեծ պահքը նույնացվում է «Քառասնորդական պահք» արտահայտության հետ և ներկայացնում առաջին երկուշաբթիից մինչև Ղազարոսի հարություն ընկած քառասնօրյա ժամանակահատվածը, իսկ Ավագ շաբաթը դիտվում է իբրև Մեծ պահքին հաջորդող առանձին շաբաթապահք: Բայց, ըստ Հայ Եկեղեցու դասական ավանդության, Մեծ պահքն ընդգրկում է այս երկու հատվածները և ավարտվում միայն Զատիկին, որի պատվին էլ սահմանվել է: