Pszczelarstwo. Zajęcia w Kieleckim Uniwersytecie Ludowym im. Andrzeja Kadłubka. скачать в хорошем качестве

Pszczelarstwo. Zajęcia w Kieleckim Uniwersytecie Ludowym im. Andrzeja Kadłubka.

Pszczelarstwo od wieków stanowi integralną część polskiej tradycji oraz gospodarki. To właśnie dzięki pszczelarzom i ich podopiecznym – pszczołom miodnym – możemy cieszyć się nie tylko miodem, ale także innymi niezwykle cennymi produktami, takimi jak pyłek pszczeli, pierzga czy propolis. Działalność ta ma w Polsce długą i bogatą historię, której początki sięgają czasów, gdy na terenach dzisiejszej Polski kwitło bartnictwo. Bartnictwo to najstarsza forma hodowli pszczół, znana na ziemiach polskich już w średniowieczu, a prawdopodobnie nawet wcześniej. Polegała ona na pozyskiwaniu miodu i wosku z naturalnych lub wydrążonych przez człowieka dziupli w drzewach, zwanych barciami. Bartnicy nie tylko zbierali miód, ale również opiekowali się dzikimi rojami, pomagając im przetrwać trudne warunki i chroniąc je przed drapieżnikami. W lasach, szczególnie na terenach puszcz północno-wschodniej Polski, zachowały się do dziś ślady tej dawnej działalności – są to tzw. barcie bartne oraz tzw. leśne pasieki, w których pszczoły wciąż bytują w naturalnych warunkach. W okresie średniowiecza bartnictwo było jednym z głównych źródeł dochodu dla wielu rodzin, a produkty pszczele były wysoko cenione zarówno na rynku lokalnym, jak i w handlu zagranicznym. Prawo bartne, regulujące obowiązki i przywileje bartników, pojawiło się już w XIII wieku. Dziś bartnictwo przeżywa renesans jako forma tradycyjnej gospodarki leśnej i ekologicznej, a także element dziedzictwa kulturowego. Z czasem bartnictwo ustąpiło miejsca nowoczesnemu pszczelarstwu. Przełom nastąpił w XIX wieku wraz z upowszechnieniem uli ramowych, które umożliwiły bardziej efektywną hodowlę pszczół, a także łatwiejszy zbiór miodu i innych produktów. Pszczelarstwo stało się profesją, ale także pasją i ważnym elementem polskiej wsi. Współczesny pszczelarz nie tylko dba o zdrowie pszczół, ale także chroni je przed chorobami i pestycydami, które zagrażają ich populacjom. Polska należy dziś do czołówki europejskich producentów miodu. Oprócz tradycyjnego miodu nektarowego, polskie pasieki oferują szeroką gamę produktów, które nie tylko wzbogacają kulinaria, ale mają również wyjątkowe właściwości zdrowotne. Pyłek pszczeli, nazywany często „superfood”, jest produktem zbieranym przez pszczoły z kwiatów, a następnie formowanym w granulki i przenoszonym do ula. Zawiera białka, aminokwasy, witaminy (szczególnie z grupy B), minerały, enzymy i flawonoidy. Pyłek działa wzmacniająco na organizm, poprawia odporność, przyspiesza regenerację sił i wspomaga funkcje układu nerwowego. Stosuje się go w stanach wyczerpania, przy anemii oraz jako wsparcie w rekonwalescencji. Pierzga to pyłek kwiatowy złożony w komórkach plastra i poddany fermentacji mlekowej dzięki działaniu enzymów pszczelich. Dzięki temu pierzga ma znacznie lepszą przyswajalność i jeszcze bogatszy skład niż sam pyłek. Zawiera białka, witaminy, sole mineralne i kwasy organiczne. Jest polecana w chorobach układu pokarmowego, stanach zapalnych, anemii, problemach z wątrobą i nerkami. Wspomaga również odporność i procesy metaboliczne. Propolis, zwany kitem pszczelim, to żywiczna substancja zbierana przez pszczoły z pąków drzew i używana do uszczelniania ula oraz ochrony przed drobnoustrojami. Propolis wykazuje silne właściwości antybakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Z tego powodu od wieków był stosowany jako naturalny środek leczniczy w leczeniu ran, stanów zapalnych jamy ustnej, gardła i skóry. Obecnie znajduje szerokie zastosowanie w medycynie naturalnej, stomatologii oraz kosmetyce. Najbardziej znanym produktem pszczelim jest miód, którego rodzaje różnią się w zależności od roślin, z których pszczoły zbierają nektar lub spadź. Wśród miodów wyróżnia się miód nektarowy (kwiatowy) oraz miód spadziowy. Miód spadziowy powstaje nie z nektaru kwiatowego, lecz ze spadzi – słodkiej wydzieliny, którą produkują mszyce i inne owady żerujące na liściach i igłach drzew. Pszczoły zbierają spadź z drzew iglastych (najczęściej świerków i jodeł) oraz liściastych (np. lipy, klonu, dębu), a następnie przetwarzają ją na miód. Miód spadziowy iglasty jest szczególnie ceniony za swój ciemny kolor, delikatny żywiczny aromat i wyrazisty smak. Miód spadziowy wyróżnia się bardzo wysoką zawartością związków mineralnych, enzymów, witamin i antyoksydantów. Jest uważany za jeden z najzdrowszych miodów – wspiera leczenie infekcji dróg oddechowych, działa przeciwzapalnie i wykrztuśnie, wzmacnia serce i naczynia krwionośne, poprawia odporność organizmu. Ma także działanie detoksykujące i wspomaga pracę układu pokarmowego. Pszczoły, oprócz produkcji cennych substancji, pełnią niezwykle ważną funkcję w przyrodzie – są głównymi zapylaczami roślin uprawnych i dziko rosnących. Dzięki nim możliwa jest produkcja żywności oraz zachowanie bioróżnorodności. Niestety, populacje pszczół są obecnie zagrożone przez czynniki takie jak stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, choroby czy utrata siedlisk.