Jak Watykan zaprzepaścił szansę na konwersję Chin: Tomasz Dunin Szpot SJ, dziejopis misji jezuickich скачать в хорошем качестве

Jak Watykan zaprzepaścił szansę na konwersję Chin: Tomasz Dunin Szpot SJ, dziejopis misji jezuickich

Gdy w 1689 r. Tomasz Dunin Szpot SJ rozpoczynał swą posługę jako spowiednik w bazylice św. Piotra, przyszłość Polski, Europy i chrześcijaństwa rysowała się w różowych barwach. W 1683 r. sprzymierzone siły cesarstwa rzymskiego Habsburgów oraz Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego odparły spod Wiednia wojska tureckie, oddalono ostatnią aż po XXI wiek próbę poddania Europy rządom islamu. W 1684 r. zawiązała się Liga Święta, mająca kontynuować wojnę z Portą Ottomańską aż do wyzwolenia okupowanych przez Turków terenów na Węgrzech, na Bałkanach, ale i na polskim Podolu, gdzie istniał wówczas Eyalet-i Kamaniçe ze stolicą w Kamieńcu. Do Ligi przystąpiły nie tylko państwa katolickie: Cesarstwo, Rzeczpospolita czy Republika Wenecji, ale i protestanckie także kalwińskie Brandenburgia-Prusy oraz luterańska Szwecja. W 1686 r. podpisano wieczysty traktat pokojowy między Polską-Litwą a Moskwą, i do Ligi Świętej dołączył kraj prawosławny. Na mocy traktatu Grzymułtowskiego z 1686 r. miała zapanować całkowita swobodę podróżowania dla osób zaopatrzonych w listy władcy jednego kraju przez terytorium drugiego kraju. W jednym z artykułów wymieniono, że ludzie posłani przez króla Polski mieli wolną drogę Przez Rosję do Persji i dalej. W rzeczywistości do Persji kilku misjonarzom uda się dotrzeć przez Rosję, jednak droga do Chin będzie zamknięta, szczególnie dla jezuitów. Musiało upłynąć jednak nieco lat, by w Rzymie przekonano się naocznie, że Moskwa nie zamierza respektować obietnicy wolnego podróżowania z Europy do Chin przez swoje terytorium. W 1689 r. wszyscy spodziewali się, że oto otwiera się przed europejskimi misjonarzami iter Moscovitum, droga moskiewska, lądem i rzekami, a nie morzem na statkach coraz bardziej niepewnej Portugalii. Przez prawie 200 lat Polska była tylko obserwatorem dokonań innych europejskich krajów na odległych kontynentach. Zaledwie czterech polskich misjonarzy trafiło do Azji Wschodniej: Wojciech Męciński do Japonii, Andrzej Rudomina, Jan Mikołaj Smogulecki, Michał Boym do Chin. Po wiktorii wiedeńskiej Jan Sobieski nawiązał za pośrednictwem flamandzkiego jezuity Ferdinanda Verbiesta relacje dyplomatyczne z cesarzem Kangxi z mandżurskiej dynastii Qing. Nie była to tylko czcza kurtuazja, ale dynastia Qing miała nadzieję, że przysłani z Polski misjonarze pozwolą jej kontrolowac relacje z Moskwą, z którą w 1689 r. Mandżurowie zawarli traktat w Nerczyńsku. Traktat spisano po łacinie, a tłumaczami byli dla dynastii Qing ojcowie jezuici, a dla dynastii Romanowów polski kalwinista Andrzej Biełobocki. Bliskość językowa polskiego i rosyjskiego miała być pomocna dla Pekinu w relacjach z moskiewskimi dyplomatami i kupcami. Co więcej po latach nieufnego obwąchiwania się z jezuitami, dynastia QIng wydała w 1692 r. edykt tolerancyjny, zachęcający misjonarzy europejskich do swobodnego nawracania jej poddanych na chrześcijaństwo, pod warunkiem poszanowania ich tradycji duchowych (tzw. ryty chińskie) oraz wpajania konfucjanistycznej cnoty bezwzględnego posłuszeństwa władzy państwowej. W latach 90. XVII wieku przyszłość chrześcijańskiej Europy i Polski wydawała się wspaniała. Kiedy jednak w 1713 r. Dunin Szpot umierał po 24 latach spędzonych w Rzymie wszystkie te nadzieje znostały zniweczone. W Polsce po śmierci Jana Sobieskiego, zanegowano w 1697 r. decyzję większości elektorów i uniemożliwiono księciu Franciszkowi Ludwikowi de Bourbon-Conti objęcie tronu. Nowy król August II, elektor saski, wciągnął Polskę w wojnę północną z królem Szwecji Karolem XII, wojnę która doprowadziła do wojny domowej oraz przeobrażenia Polski i Litwy w teatr działań wojny obcych mocarstw. Jedne państwa Europy wyniszczały się w wojnie północnej, inne w wojnie o sukcesję hiszpańską. W Chinach misjonarze z zakonów dominikanów, franciszkanów i augustianów, oraz wysyłani bezpośrednio przez króla Francji Ludwika XIV zaczęli protestować przeciw jezuickiej polityce chrystianizowania Chin za pomocą tradycyjnych chińskich pojęć i rytuałów. Zarzucono jezuitom praktykowanie polteistycznych obrzędów. Za zarzutami poszły donosy do kurii rzymskiej. Hierarchowie Kościoła wystąpili przeciw jezuitom i w 1705 r. legat papieski Charles-Thomas Maillard de Tournon przybył do Pekinu. Cesarz Kangxi początkowo przyjął go życzliwie, lecz gdy dowiedział się, że legat zamierza zakazać chińskich rytów wśród miejscowych chrześcijan, zażądał od wszystkich europejskich misjonarzy — pod groźbą natychmiastowego wydalenia — zobowiązania się do ich dalszego utrzymania. De Tournon nie ugiął się, trafił do więzienia, Kangxi też się nie ugiął i zakazał działalności misyjnej. Jeżeli podoba Ci się podcast INTERPRETACJE możesz go wesprzeć w serwisie Patronite.pl: 👉 https://patronite.pl/podcastinterpret... https://suppi.pl/interpretacje Albo postawić symboliczną kawę w serwisie Buycoffee.to: 👉 https://buycoffee.to/podcastinterpret... Całe 150 lat działalności misji jezuickich w Chinach zostało zmarnowane.