Zamenhof vs Adamowicz: Kto naprawdę zasługuje na białostocki skwer? NASZE SPRAWY! скачать в хорошем качестве

Zamenhof vs Adamowicz: Kto naprawdę zasługuje na białostocki skwer? NASZE SPRAWY!

Skwer, o którym mowa, oficjalnie nosi dziś nazwę skweru Pawła Adamowicza, ale w świadomości wielu białostoczan wciąż funkcjonuje jako skwer (plac) Ludwika Zamenhofa, przy którego pomniku koncentruje się cała symbolika tego miejsca. Artykuł poniżej jest krótkim tekstem publicystycznym, który można wykorzystać jako głos za przywróceniem Zamenhofowi patronatu nad skwerem. ​ Skwer, który odebrano Zamenhofowi W centrum Białegostoku istnieje skwer z pomnikiem Ludwika Zamenhofa – białostoczanina, twórcy języka esperanto, jednego z najwybitniejszych Polaków żydowskiego pochodzenia w historii miasta. Przez lata teren ten funkcjonował jako Plac / Skwer Ludwika Zamenhofa i był naturalnym punktem odniesienia dla szlaków dziedzictwa żydowskiego i esperanto. ​ Decyzją władz miasta w 2020 r. nadano temu miejscu imię Pawła Adamowicza, prezydenta Gdańska, a po modernizacji za miliony złotych ogłoszono je już wyłącznie jako „skwer im. Pawła Adamowicza”. Wielu mieszkańców do dziś odczuwa dysonans: pomnik Zamenhofa stoi w centrum, ale z tablic i oficjalnych dokumentów znika jego imię. ​ Kim był Ludwik Zamenhof Ludwik Zamenhof urodził się w Białymstoku 15 grudnia 1859 r., w wielojęzycznym i wielonarodowym mieście, w którym żyli obok siebie Polacy, Żydzi, Rosjanie i Niemcy. Był polskim lekarzem okulistą żydowskiego pochodzenia, biegle władał wieloma językami i już jako uczeń zaczął pracować nad projektem uniwersalnego języka. ​ W 1887 r. opublikował pierwszy podręcznik esperanta jako „Doktor Esperanto” – „człowiek mający nadzieję” – a jego język szybko stał się międzynarodowym ruchem na rzecz dialogu i pokoju między narodami. Zamenhof był aż ośmiokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla, a jego dorobek traktuje się dziś nie tylko jako lingwistyczny eksperyment, lecz także jako projekt cywilizacyjny na rzecz pojednania. ​ Kim był Paweł Adamowicz Paweł Adamowicz był wieloletnim prezydentem Gdańska, znanym przede wszystkim jako polityk samorządowy Platformy Obywatelskiej i później Koalicji Obywatelskiej. W swojej działalności publicznej angażował się w rozbudowę miasta i projekty inwestycyjne, budując wizerunek sprawnego gospodarza Gdańska. ​ Jego karierze towarzyszyły jednak poważne kontrowersje związane z oświadczeniami majątkowymi: prokuratura zarzucała mu niewpisanie dwóch z siedmiu posiadanych mieszkań oraz nieścisłości dotyczące oszczędności i papierów wartościowych, choć część postępowań sądy ostatecznie umorzyły. Po jego tragicznej śmierci podczas finału WOŚP stał się symbolem zabójstwa politycznego, a szereg miast – w tym Białystok – nadało jego imię ulicom, skwerom i obiektom publicznym. ​ Dlaczego patronem powinien pozostać Zamenhof Patron związany z miejscem, nie z bieżącą polityką Zamenhof jest organicznie związany z Białymstokiem – tu się urodził, wychował i właśnie doświadczenie białostockiej wielokulturowości zainspirowało go do stworzenia esperanta jako narzędzia porozumienia między narodami. Adamowicz był politykiem innego miasta, a nadanie jego imienia skwerowi w Białymstoku ma wyłącznie charakter gestu polityczno-symbolicznego, niezwiązanego z lokalną historią tego konkretnego miejsca. ​ Dorobek Zamenhofa ma wymiar światowy: esperanto do dziś używane jest przez setki tysięcy ludzi, istnieją książki, czasopisma i instytucje działające w tym języku, a jego idee pokoju i dialogu są przedmiotem badań i obchodów rocznicowych na całym świecie. W przypadku Adamowicza mówimy o prezydencie jednego miasta, którego międzynarodowa rozpoznawalność wynika w głównej mierze z okoliczności jego śmierci, a nie z przełomowego wkładu w rozwój cywilizacji. ​ Skwer z pomnikiem Zamenhofa jest częścią szlaku esperanto i dziedzictwa żydowskiego Białegostoku, łączącego pamięć o dawnych mieszkańcach z ideą porozumienia ponad podziałami. Zastąpienie nazwy „Skwer Ludwika Zamenhofa” imieniem współczesnego polityka wprowadza chaos symboliczny: pomnik mówi jedno, tablice – co innego, a mieszkańcy nadal potocznie używają starej nazwy. ​ Postać Zamenhofa jest w zasadzie ponadpolityczna – jego dzieło łączone jest z humanizmem, pokojem i ideą równości, a spory wokół niego mają charakter wyłącznie interpretacyjny, naukowy. Adamowicz, przeciwnie, był czynnym politykiem obciążonym zarzutami dotyczącymi majątku, co – niezależnie od późniejszych rozstrzygnięć sądowych – powoduje, że jego nazwisko dzieli opinię publiczną i wpisuje skwer w bieżącą wojnę partyjną. ​ Apel o przywrócenie imienia Zamenhofa Nazwy ulic i skwerów nie są technicznym dodatkiem do mapy, lecz narzędziem polityki pamięci: mówią, kogo i za co chcemy honorować w przestrzeni wspólnej. W przypadku białostockiego skweru z pomnikiem Ludwika Zamenhofa naturalnym i logicznym wyborem patrona pozostaje właśnie twórca esperanta – białostoczanin, którego dzieło wyrosło z historii tego miasta i niesie uniwersalne przesłanie pokoju. ​​