REM Sleep: เมื่อสมอง "ฉายหนัง" และ "จัดห้องสมุด" ในเวลาเดียวกัน скачать в хорошем качестве

REM Sleep: เมื่อสมอง "ฉายหนัง" และ "จัดห้องสมุด" ในเวลาเดียวกัน

สวัสดีครับเพื่อนๆ เคยไหมครับที่ตื่นเช้ามาแล้วจำความฝันได้แม่นยำเหมือนเพิ่งดูหนังจบ? หรือเคยไหมที่คิดงานไม่ออกตอนกลางวัน แต่พอตื่นนอนตอนเช้ากลับปิ๊งไอเดียแก้ปัญหาได้ซะงั้น? เรื่องมหัศจรรย์เหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะโชคช่วยครับ แต่เป็นผลงานของช่วงการนอนหลับที่เรียกว่า REM Sleep (Rapid Eye Movement Sleep) ครับ ในมุมมองของ การปรับพฤติกรรมสุขภาพ (Behavioral Health Modification) การเข้าใจช่วงเวลานี้สำคัญมาก เพราะมันคือ "กุญแจ" ของสุขภาพจิตและความฉลาดทางอารมณ์ครับ วันนี้หมอธีจะพาไปสำรวจโลกแห่งความฝันและการจัดระเบียบสมองกันครับ 1. REM Sleep: ช่วงเวลาที่สมองตื่น แต่ร่างกายหลับ (Paradoxical Sleep) REM Sleep เป็นช่วงการนอนที่แปลกที่สุดครับ เพราะถ้าหมอเอามอนิเตอร์มาวัดคลื่นสมอง (EEG) ของคุณตอนกำลังฝัน กราฟที่ได้จะยุ่งเหยิงและตื่นตัวเหมือนตอนที่คุณกำลังตื่นทำงานเลยครับ แต่ในทางกลับกัน กล้ามเนื้อทั่วร่างกาย (ยกเว้นดวงตาและกะบังลม) จะเป็นอัมพาตชั่วคราว (Muscle Atonia) เพื่อป้องกันไม่ให้เราขยับตัวทำท่าทางตามความฝัน นักวิทยาศาสตร์จึงเรียกช่วงเวลานี้ว่า "Paradoxical Sleep" หรือการนอนหลับแบบย้อนแย้ง ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในช่วงท้ายของวงจรการนอน หรือช่วงใกล้รุ่งสางครับ (Peigneux et al., 2004) 2. บรรณารักษ์ผู้จัดระเบียบความจำ (Memory Consolidation) สมองเราเหมือนห้องสมุดที่มีหนังสือใหม่เข้ามาทุกวันครับ ถ้าไม่มีบรรณารักษ์คอยจัด หนังสือคงกองระเกะระกะ หาไม่เจอ REM Sleep ทำหน้าที่เป็น "บรรณารักษ์" คนนั้นครับ งานวิจัยในวารสาร Nature (Stickgold, 2005) และ Nature Reviews Neuroscience (Diekelmann & Born, 2010) อธิบายว่า ในขณะที่ Deep Sleep ช่วยเรื่องความจำข้อเท็จจริง REM Sleep จะเชี่ยวชาญเรื่อง Procedural Memory หรือความจำเกี่ยวกับทักษะและกระบวนการ เช่น การขี่จักรยาน การเล่นดนตรี หรือทักษะภาษาใหม่ๆ นอกจากนี้ REM ยังทำหน้าที่ "เชื่อมโยงข้อมูล" (Associative Network) โดยการนำข้อมูลใหม่ไปปะติดปะต่อกับข้อมูลเก่าที่เก็บไว้ไกลๆ ทำให้เกิด "ความคิดสร้างสรรค์" (Creativity) และการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน ซึ่งเรามักจะคิดไม่ออกตอนตื่นครับ 3. จิตแพทย์ยามวิกาล (Emotional First Aid) นี่คือหน้าที่ที่สำคัญที่สุดของ REM Sleep ในยุคที่คนเครียดง่ายครับ ศาสตราจารย์ Matthew Walker นักวิทยาศาสตร์ด้านการนอนหลับ ได้เสนอทฤษฎีว่า REM Sleep เปรียบเสมือน "การบำบัดทางจิตข้ามคืน" (Overnight Therapy) การศึกษาในวารสาร Current Biology (van der Helm et al., 2011) พบว่าในขณะฝัน สมองจะลดระดับสารเคมีแห่งความเครียด (Noradrenaline) ลงต่ำที่สุด และทำการประมวลผลความทรงจำที่เจ็บปวดหรือเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจใหม่ ผลลัพธ์คือ เมื่อเราตื่นขึ้น เราจะยังจำเหตุการณ์นั้นได้ แต่ "ความเจ็บปวดทางอารมณ์" จะลดลงครับ คนที่มีปัญหาเรื่องการนอนหลับ หรือนอนระยะ REM ไม่พอ จึงมักมีความเสี่ยงต่อภาวะอารมณ์แปรปรวน และจัดการความเครียดได้ไม่ดีในวันรุ่งขึ้น 4. ศัตรูของความฝัน: แอลกอฮอล์และการนอนน้อย หลายคนเข้าใจผิดว่าดื่มแอลกอฮอล์แล้วจะหลับสบาย แต่ความจริงแล้ว แอลกอฮอล์เป็นตัว "กด" (Suppress) การเกิด REM Sleep ที่รุนแรงมากครับ การดื่มก่อนนอนอาจทำให้คุณวูบหลับเร็ว แต่จะทำให้วงจรการฝันหายไป ส่งผลให้ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น ความจำไม่ดี และอารมณ์หงุดหงิดง่าย (Ebrahim et al., 2013) อีกข้อที่สำคัญคือ REM Sleep มักจะยาวนานที่สุดในช่วงเช้ามืด (ตี 4 - 6 โมงเช้า) การตื่นเช้าเกินไป หรือนอนน้อยกว่า 6 ชั่วโมง เท่ากับคุณกำลังตัดช่วงเวลาบำบัดจิตใจและจัดระเบียบความจำทิ้งไปอย่างน่าเสียดายครับ 📝 บทสรุปจากหมอธี REM Sleep คือของขวัญทางวิวัฒนาการที่ช่วยให้มนุษย์ฉลาดและมีสุขภาพจิตดีครับ 1. นักสร้างสรรค์: ช่วยเชื่อมโยงข้อมูล แก้ปัญหาที่ซับซ้อน 2. ผู้ฝึกฝน: ช่วยบันทึกทักษะใหม่ๆ ให้จำแม่น (เช่น ภาษา, ดนตรี, กีฬา) 3. นักจิตบำบัด: ช่วยลดความรุนแรงของอารมณ์ลบๆ ทำให้ใจเย็นลง 4. ข้อควรระวัง: การดื่มแอลกอฮอล์และการนอนไม่พอ คือการทำลายช่วงเวลานี้โดยตรง ดังนั้น ถ้ารักสมองและอยากตื่นมาพร้อมความสดใส อย่าลืมให้เวลากับการนอนให้ครบชั่วโมง เพื่อให้ REM Sleep ได้ทำหน้าที่ของเขาอย่างสมบูรณ์นะครับ ชวนคุย: เพื่อนๆ เคยมีประสบการณ์ "ฝันแก้ปัญหา" กันบ้างไหมครับ? แบบที่คิดงานไม่ออกมาทั้งอาทิตย์ แต่พอตื่นเช้ามาปุ๊บ รู้คำตอบปั๊บเฉยเลย? ใครเคยเจอเหตุการณ์แบบนี้ แชร์ให้หมอฟังในคอมเมนต์หน่อยนะครับ ^^ ด้วยความปรารถนาดี หมอธี มีเรื่องเล่า หมายเหตุ: เนื้อหานี้มีไว้เพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลเท่านั้น โปรดปรึกษาแพทย์หากต้องการคำแนะนำหรือการวินิจฉัยทางการแพทย์ เอกสารอ้างอิง: 1. Peigneux P, Laureys S, Fuchs S, Collette F, Perrin F, Reggers J, et al. Are spatial memories strengthened in the human hippocampus during slow wave sleep? Neuron. 2004;44(3):535-545. 2. Stickgold R. Sleep-dependent memory consolidation. Nature. 2005;437(7063):1272-1278. 3. Diekelmann S, Born J. The memory function of sleep. Nat Rev Neurosci. 2010;11(2):114-126. 4. van der Helm E, Yao J, Dutt S, Rao V, Saletin JM, Walker MP. REM sleep depotentiates amygdala activity to previous emotional experiences. Curr Biol. 2011;21(23):2029-2032. 5. Ebrahim IO, Shapiro CM, Williams AJ, Fenwick PB. Alcohol and sleep I: effects on normal sleep. Alcohol Clin Exp Res. 2013;37(4):539-549. #หมอธีมีเรื่องเล่า #REMSleep #ความฝัน #ความจำ #สมอง #สุขภาพจิต #การปรับพฤติกรรมสุขภาพ #ดูแลสุขภาพองค์รวม #SleepHygiene #นอนหลับ