Μοναχός Θεόκτιστος Δοχειαρίτης (ανάγνωση από τον Ιερομόναχο Χαρίτωνα Δοχειαρίτη) скачать в хорошем качестве

Μοναχός Θεόκτιστος Δοχειαρίτης (ανάγνωση από τον Ιερομόναχο Χαρίτωνα Δοχειαρίτη)

Μοναχός Θεόκτιστος Δοχειαρίτης Δίκη Ἱερᾶς Μονῆς Δοχειαρίου τὸ 1361 στὴν Θεσσαλονίκη γιὰ κληρονομία μοναχοῦ. Οἱ σχέσεις τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Ἁγίου Ὄρους δὲν ἑστιάζονται μόνον σὲ οἰκονομικὰ καὶ πνευματικὰ θέματα. Μία παράμετρος, ἐξίσου σημαντική, εἶναι ἡ διεξαγωγὴ τῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων. Μέχρι καὶ σήμερα ὁ Κ.Χ.Α.Ο. ὁρίζει ὅτι γιὰ δικαστικὲς ὑποθέσεις τοῦ Ἁγίου Ὄρους (ὅσον ἀφορᾶ ποινικὰ ἀδικήματα) ἁρμόδια εἶναι τὰ δικαστήρια τῆς Θεσσαλονίκης. Ἡ ὑπὸ ἐξέταση ὑπόθεσή μας στηρίζεται σὲ τέσσερα ἔγγραφα τοῦ Ἀρχείου τῆς Μονῆς. Τὰ ὑπ᾽ ἀριθμὸν 34, 35, 36 τοῦ 1361 καὶ 38 τοῦ 1366. Τὸ ἱστορικὸ τῆς ὑποθέσεως ἔχει ὡς ἑξῆς: Ὁ μοναχὸς Γρηγόριος Ἰσβῆς, καταγόμενος ἀπὸ ἐπίσημη οἰκογένεια τῆς Θεσσαλονίκης, ἔγινε μοναχὸς πρὸ ἑξαετίας (τὸ 1355 δηλ.) στὴν Μονὴ τοῦ Δοχειαρίου και, «διὰ τὸ εἶναι ἀξιόλογον ὑποκείμενον», ὡρίσθηκε μέγας οἰκονόμος τῆς Μονῆς. Μὲ τὴν ἰδιότητα αὐτὴ μετέβη ἀρχὲς τοῦ 1361 στὴν Θεσσαλονίκη, στὸ ἐκεῖ μετόχι τῆς Μονῆς, συναποκομίζοντας καὶ τοὺς τίτλους ἰδιοκτησίας τῆς Μονῆς γιὰ διευθέτηση ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων. Ἐκεῖ μένοντας τὸν βρῆκε ὁ θάνατος. Τότε, ὁ μᾶλλον ἐξ ἀγχιστείας συγγενής του Δημήτριος Τρικανᾶς εἰσῆλθε στὸ κελλίον του καὶ ἀφῄρεσε τὰ εὑρεθέντα χρήματα, συμποσούμενα σὲ «ἑκατὸν πεντήκοντα ἑπτὰ ὑπέρπυρα» τοὐλάχιστον. Ἀπὸ τὴν Μονή, ὅταν ἐγνώσθη ὁ θάνατος τοῦ Ἰσβῆ, ἀπεστάλη τετραμελὴς ἐπιτροπὴ πρὸς διερεύνηση καὶ διάσωση τῶν περιουσιακῶν του στοιχείων ὑπὲρ τῆς Μονῆς. Ἐκεῖ εὑρέθησαν σὲ ἀντίθεση μὲ τὸν Καβαλλάριον Τρικανᾶ καὶ προσέφυγαν στὴν δεσπόζουσα τῆς πόλεως βασιλίδα Ἄννα Παλαιολογίνα – Σαβοΐας (1351 – 1365). Αὐτὴ ὥρισε ἐπιτροπὴ ἐξ ἡγουμένων πρὸς διερεύνηση τῆς ὑποθέσεως καὶ ἡ δίκη ἐδικαίωσε τὴν Μονή. Ὁ Τρικανᾶς ὅμως ἐφεσίβαλε τὴν ὑπόθεση ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ἀρχῆς τῆς βασιλίσσης (ἀριθμὸς ἐγγράφου 35 τοῦ 1361). Ἐν τῷ μεταξύ, στὴν προσφυγὴ αὐτὴ συνῄνεσαν καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Μονῆς, ἐπειδὴ ἀνεκάλυψαν ὅτι ὁ Ἰσβῆς εἶχε στὴν κυριότητά του καὶ ἕνα ἀμπέλι, ποὺ διετείνετο ὅτι τὸ ἀγόρασε γιὰ 50 ὑπέρπυρα ὁ γαμβρὸς τοῦ Τρικανᾶ Ἰωάννης ὁ Καλοήθης λίγο πρὶν τὸν θάνατό του. Ἡ βασίλισσα ὥρισε καὶ πάλιν ἐπιτροπὴ τῶν πέντε ἡγουμένων, οἱ ὁποῖοι ἐδικαίωσαν τὴν Μονὴ καὶ γιὰ τὰ διαρπαγέντα κινητὰ καὶ γιὰ τὸ ἀμπέλι (ἀριθμὸς ἐγγράφου 36 τοῦ 1361). Διὰ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ὁμολογεῖ ὁ Καλοήθης ἐνώπιον ἀρχόντων ὅτι ἔλαβε γιὰ τὸ ἀμπέλι ὅσα ἔδωκε στὸν Ἰσβῆν καὶ ἡ Μονὴ τὸ κατέχει στὸ ἐξῆς καὶ τὸ νέμεται ἀνενόχλητα. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ἀποτελοῦν, τρόπον τινά, μία πρὸ νόμου νομολογία γιὰ τὸ πολυσυζητημένο μέχρι τὶς ἡμέρες μας πρόβλημα τῆς κληρονομίας τῶν μοναχῶν ἀπὸ τὶς Μονές. Monk Theoktistos Docheiaritis A trial over a monk’s inheritance brought by the Holy Monastery of Docheiariou in Thessaloniki in 1361 The relations between Thessaloniki and Mount Athos are not only of an economic and spiritual nature. Another equally important parameter is the waging of lawsuits. Even today the Constitutional Charter of Mount Athos stipulates that the competent authorities for trying criminal offences committed on Athos are the courts of Thessaloniki. The case examined in this paper is based on four documents in the archive of Docheiariou Monastery: document nos. 34, 35 and 36 of the year 1361 and no. 38 of the year 1366. The basic facts of the case are as follows: A certain Gregorios Isbes, from a high-ranking family in Thessaloniki, had become a monk at the Monastery of Docheiariou six years before the trial (i.e. in 1355) and, on account of his being ‘a person of notable rank’, was appointed megas oikonomos at the monastery. In this capacity, in early 1361 he travelled to the monastery’s metochion in Thessaloniki, taking the monastery’s property deeds with him in order to settle some outstanding business. While he was there he died. After his death, his relative (probably by marriage) Demetrios Trikanas entered his cell and removed the money he found there, which amounted to at least ‘one hundred and fifty-seven hyperpera’. When the monastery learned of Isbes’ death, it dispatched a four-member commission to investigate and to rescue the assets for the monastery. When, after its arrival in Thessaloniki, the commission found itself opposed by the kaballarios Trikanas, it appealed to the city’s ruler, the empress Anna Palaiologina (Anna of Savoy, who ruled from 1351-1365). She appointed a committee of abbots to investigate the case and in the ensuing trial the monastery was vindicated. However, Trikanas appealed the case to the empress’s highest authority (document no. 35 of 1361). The monastery’s representatives agreed with this appeal as they had discovered that Isbes also owned a vineyard, which Trikanas’ son-in-law, Ioannes Kaloethes, claimed to have purchased from Isbes for 50 hyperpera shortly before his death.