Неге орысша сөйлейміз? | Әлия Әшім | TEDxArgynbekov Street скачать в хорошем качестве

Неге орысша сөйлейміз? | Әлия Әшім | TEDxArgynbekov Street

Өз баяндамасында Әлия қазақ тілінің бүгінгі ахуалын, тарихи кезеңдердегі рөлін және қоғамдағы болашағын талқылады. Әлия қазақ тілді БАҚ-тың аудармаға тәуелділігіне назар аударды: "Қазақ тілді БАҚ көшірмеге, аудармаға айналды, сілтеме жасау мүмкіндігі жоқ". Бұл жағдай қазақ тілінің дербес ақпарат таратушы құрал ретінде әлсіз екенін көрсетеді. Сонымен қатар, ол ұрпақтар арасындағы тілдік алшақтықтың себебін көтерді: "Неліктен ата-әжесі таза қазақша сөйлеген ұрпақтың әке-шешесі екі тілді болды?" Спикер қазақ қоғамындағы тілдік бөліністі де қозғады. "Сіз оқыған тіл сіздің болмысыңызға әсер етеді. Мен өзімді қаншалықты қазақ деп айта аламын?" деген сұрақ арқылы қазақ тілді және орыс тілді қауым арасындағы алшақтықты көрсетті. Бұл бөлініс кейде агрессия немесе ақталу формасында көрініс табады, ал мұндай болмыстар дағдарысы ұлттық деңгейдегі кризиске ұласады. Тарихи шолу жасай отырып, Әлия жергіліктендіру мен орталықтандыру саясатын талдады. "Жергіліктендіру орталықтандырумен алмасты. Олар Совет адамын жасап шықпақшы болды," деп, тілдің саяси құрал ретінде қолданылғанын атап өтті. Ол тілдің тек қарым-қатынас емес, идеология құралы екенін көрсетті. Баяндаманың негізгі бөлігі қазақ тілін жаңа деңгейге көтеру миссиясына арналды. Әлияның ойынша: "Қазақ тілі ғылым тілі болғанда, сапалы контент тілі болғанда, бизнес қазақша сөйлегенде ғана жаңа деңгейге шығады". Сонымен қатар, қазақ тілінің мәртебесін арттыру туралы айтып өтті: "Қазақ тілінде сөйлеу сәнді болғанда ғана жаңа мән қалыптасады." Әлия Әшім қазақ тілінің болашағына бағытталған терең ой-пікірлерге толы. Оның айтуынша, тілдің дамуы ұлттық бірлік пен болмысты сақтаудың негізгі кілті, ал қазіргі ұрпақтың міндеті – қазақ тілін ғылым мен мәдениеттің тіліне айналдыру. Әлия Әшім – Бостон университетінің Коммуникация мектебінің магистрі, документалист және блогер. Ол «Қонаев дәуірі» мен «Ажырау» атты деректі фильмдердің авторы. This talk was given at a TEDx event using the TED conference format but independently organized by a local community. Learn more at https://www.ted.com/tedx